منوي اصلي
آخرين دانلودها
آمار سايت
مقالات : 820
مهتدون : 25
کليپهاي صوتي : 353
کليپهاي تصويري : 12
دانلود کتاب : 291
دانلود نرم افزار : 0
بازديد امروز : 259
بازديد کل : 2080718
 
   
جشن میلاد رسول الله صلی الله علیه وسلم
صاحب اثر: https://islamqa.info  تاريخ درج مقاله:2017-11-28  تعداد بازديد:24
همان طور که می دانیم مردم در مورد جشن گرفتن مولودی رسول الله صلی الله علیه وسلم با یکدیگر اختلاف دارند. عده ای آن را مشروع و عده ای نامشروع می دانند. در این مقاله به طور مختصر به بیان این موضوع می پردازیم...

بسم الله الرحمن الرحیم

 

جشن میلاد رسول الله صلی الله علیه وسلم

 

همان طور که می دانیم مردم در مورد جشن گرفتن مولودی رسول الله صلی الله علیه وسلم با یکدیگر اختلاف دارند.

عده ای آن را بدعت و نامشروع می دانند و به این استدلال می کنند که چنین مناسبتی در دوران رسول الله صلی الله علیه وسلم، صحابه و تابعین وجود نداشته است.

اما گروه دیگر می گویند: چه کسی به شما گفته هرچه را انجام می دهیم باید در دوران رسول الله صلی الله علیه وسلم یا صحابه یا تابعین وجود داشته باشد؟ مثلا ما امروزه علمی به نام "علم الرجال" و "جرح و تعدیل" و دیگر علوم دینی داریم که هیچکس با آن مخالفت نمی کند با وجود اینکه این علوم در دوران رسول الله صلی الله علیه وسلم یا صحابه و یا تابعین وجود نداشته است؟!!

و می گویند: زیرا اصل در انکار بدعت ها این است که مخالف یک اصل دینی باشد، حالا جشن گرفتن تولد رسول الله صلی الله علیه وسلم با کدام اصل شرعی در تضاد است؟!

خلاصه اینکه در این مورد اختلافات بسیاری وجود دارد؛ به همین دلیل در مقاله ی زیر به طور مختصر به بررسی این موضوع می پردازیم.

در ابتدا این را باید بدانیم که علما درباره ‌ی تعیین روز تولد رسول الله صلی الله علیه وسلم اختلاف دارند. ابن عبدالبر رحمه الله روز تولد ایشان را دوم ربیع الاول می ‌داند و ابن حزم رحمه الله ترجیح می ‌دهد که تولد وی در تاریخ هشتم ربیع الاول بوده است. برخی نیز دهم ربیع الاول را روز تولد ایشان دانسته ‌اند چنانکه ابوجعفر باقر رحمه الله بر این رأی است. همینطور برخی روز دوازدهم ربیع الاول را درست می‌ دانند چنانکه ابن اسحاق می ‌گوید. برخی نیز تولد ایشان را در ماه رمضان دانسته‌ اند، آنطور که ابن عبدالبر از زبیر بن بکار نقل کرده است[1].

همین اختلاف میان علما کافی است تا بدانیم دوستداران رسول الله صلی الله علیه وسلم در میان سلف این امت حتی در مورد روز تولد ایشان بر یک قول نبوده ‌اند تا چه رسد به آنکه آن را جشن بگیرند!

مسلمانان قرن‌ ها چنین جشنی نداشتند تا آنکه فاطمی‌ ها (عُبیدی‌ها) آن را اختراع کردند.

شیح علی محفوظ رحمه الله می‌ گوید:

"نخستین کسی که در قاهره این مناسبت را به راه اندخت خلفای فاطمی در قرن چهارم بودند. آنان شش مولود اختراع کردند: مولد رسول الله صلی الله علیه وسلم، مولد علی رضی الله عنه، مولد فاطمه‌ ی زهرا رضی الله عنها، مولد حسن و حسین رضی الله عنهما و مولد خلیفه‌ ی حاضر. این جشن‌ های مولودی به همین صورت باقی ماند تا آنکه «ملک افضل امیر الجیوش» آن را الغا نمود، سپس در خلافت «الآمر بأحکام الله» در سال 524 هجری در حالی که مردم این جشن ‌ها را از یاد می ‌بردند دوباره برگزار شد. نخستین کسی که در قرن هفتم هجری در شهر اربیل جشن مولودی رسول الله صلی الله علیه وسلم را به راه انداخت، ملک مظفر ابو سعید بود و این جشن تا امروز ادامه دارد و مردم آن را گسترش داده ‌اند و هرچه دلشان خواسته و شیاطین انس و جن وحی کرده ‌اند ساخته و به آن افزوده‌ اند"[2].

اما ادعایی که دارند و می گویند: "چه کسی به شما گفته هرچه ما انجام می‌ دهیم باید در دوران رسول الله صلی الله علیه وسلم یا صحابه یا تابعین باید به وجود آمده باشد" نشان دهنده‌ ی عدم شناخت آنها به معنای «بدعت» است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در احادیث بسیاری نسبت به آن هشدار داده‌اند. آنچه ایشان ذکر کرده‌اند ضابطه‌ ای است در مورد هر طاعتی که به قصد تقرب به الله انجام می‌ گیرد.

بنابراین جایز نیست با عبادتی که رسول الله صلی الله علیه وسلم تشریع نکرده ‌اند قصد تقرب به الله نمود و این چیزی است که از نهی ایشان صلی الله علیه وسلم از بدعت‌ ها دانسته می ‌شود.

بدعت یعنی تقرب به الله با چیزی که توسط الله تشریع نشده است. برای همین است که حذیفه رضی الله عنه می‌ فرماید: "هر عبادتی که اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم انجامش نداده ‌اند را انجام ندهید".

همانند این را امام مالک رحمه الله نیز بیان نموده آنجا که فرموده: "هرچه آن روز به عنوان دین نبوده، امروزه نیز دین نیست".

یعنی هر آنچه در دوران رسول الله صلی الله علیه وسلم جزوی از دین نبوده و با آن به الله تقرب نمی ‌شده پس از آن در دوران دیگر نیز جزو دین نخواهد بود.

مثالی که آنها آورده اند و علم جرح و تعدیل را به عنوان نمونه ذکر می کنند و آن را بدعتی غیر مذموم می دانند را کسانی ذکر کرده ‌اند که بدعت را به دو دسته ی بدعت پسندیده و بدعت ناپسند تقسیم می کنند و بالاتر از آن، بدعت را همانند احکام تکلیفی پنجگانه به پنج دسته تقسیم کرده‌اند یعنی بدعت واجب، مستحب، مباح، حرام و مکروه. این تقسیم را عز بن عبدالسلام رحمه الله ذکر کرده و شاگردشان «قرافی» در این مورد از ایشان پیروی کرده است.

اما امام شاطبی رحمه الله این تقسیم را رد می کند و در پاسخ قرافی می‌ فرماید:

"این تقسیم یک چیز ساختگی است که دلیلِ شرعی ندارد بلکه ذاتاً متناقض است؛ زیرا اساساً بدعت چیزی است که هیچ دلیل شرعی ـ چه از نصوص شرع و چه از قواعد کلی شریعت ـ بر آن نباشد، و اگر دلیلی از شرع وجود داشت که دال بر وجوب یا استحباب یا اباحه ‌ی چیزی بود دیگر نمی ‌شود به آن بدعت گفت و آن کار در عموم اعمالی که به آن امر شده یا به اختیار اشخاص واگذار شده قرار می ‌گیرد. بنابراین بدعت دانستن یک چیز و در عین حال وجود دلیل بر وجوب یا استحباب آن در یک حال، جمع بین دو متناقض است.

اما مکروه یا حرام دانستن چیزی نه از جهت بدعت بودن آن بلکه از جهت دیگری ثابت می‌ شود، زیرا اگر دلیلِ شرعی نشان دهنده‌ ی منع یا کراهت یک چیز باشد دیگر آن چیز بدعت نیست؛ زیرا امکان این هست که معصیت باشد مانند: قتل و دزدی و شرب خمر و مانند آن، بنابراین هرگز نمی شود چنین تقسیمی را تصور کرد مگر کراهت و تحریم، چنانکه در باب آن آمده است.

بنابراین آنچه قرافی از اصحاب [مذاهب] درباره‌ ی اتفاق بر انکار بدعت ذکر کرده صحیح است، اما تقسیم ‌بندی وی درست نیست، و عجیب این است که از یک سو توافق آنان را نقل می ‌کند سپس بر خلاف آنان می ‌رود، درحالی که می‌ داند قول وی مستلزم زیر پا گذاشتن اجماع است! گویا وی در این تقسیم ‌بندی بدون اندیشه از شیخ خود ابن عبدالسلام پیروی کرده است".

وی سپس با ذکر عذر عز بن عبدالسلام رحمه الله در این تقسیم بندی بیان می ‌دارد که ایشان «مصالح مرسله» را بدعت نامیده، سپس می ‌گوید:

"اما قرافی در نقل این تقسیم بندی بر غیر منظور شیخش ـ و نه منظور مردم ـ هیچ عذری ندارد؛ زیرا با این تقسیم بندی با همه به مخالفت برخاسته و در نتیجه با اجماع مخالفت کرده است"[3].

توصیه می‌ کنیم به خود کتاب «الاعتصام» مراجعه کنید، زیرا امام شاطبی به زیبایی و بسیار شیوا این شبهه را پاسخ داده است.

عز بن عبدالسلام بر اساس تقسیم ‌بندی خودش برای بدعت واجب اینگونه مثال آورده است: "برای بدعت واجب می‌ شود نمونه ‌هایی ذکر کرد:

نخست: اشتغال به علم نحو است که با آن می‌ توان به فهم کلام الله و سخن رسول الله صلی الله علیه وسلم دست یافت و یادگیری این علم، واجب است؛ زیرا حفظ شریعت واجب است و محافظت از شریعت ممکن نیست مگر با شناخت این علم و هرچه واجب بدون آن کامل نمی ‌شود، خود نیز واجب است.

دوم: حفظ لغات غریب قرآن و سنت.

سوم: تدوین اصول فقه.

چهارم: سخن در جرح و تعدیل به هدف شناخت احادیث صحیح از ضعیف؛ زیرا قواعد شریعت دال بر این است که حفظ شریعت ـ هرگاه حافظان شریعت از میزان مشخص بیشتر باشند ـ فرض کفایه است و حفظ شریعت ممکن نیست مگر با آنچه ذکر نمودیم"[4].

امام شاطبی رحمه الله سخن ایشان را نیز پاسخ می دهد:

"اما آنچه را که عز بن عبدالسلام بیان داشته است: درباره‌ ی آن همان چیزی را می ‌گوییم که پیش‌ تر بیان شد؛ زیرا مثال ‌هایی که برای [بدعتِ] واجب آورده از جمله مواردی است که واجب جز با آن کامل نمی ‌شود و در این موارد شرط نیست که سلف نیز به آن عمل کرده باشند و همینطور لازم نیست به طور خاص اصلی در شریعت داشته باشد؛ زیرا این موارد از باب «مصالح مرسله» است نه بدعت"[5].

نتیجه اینکه: این علوم را نمی ‌توان بدعت شرعی و نکوهش شده دانست؛ زیرا نصوص کلی و قواعد عام شریعت که امر به حفظ دین و حفظ سنت و نقل صحیحِ علوم شرعی - کتاب و سنت - نموده، دال بر آن می ‌باشد.

همینطور می‌ توان گفت: بدعت نامیدن این علوم، از ناحیه‌ ی لغوی است نه از ناحیه‌ ی شرعی؛ زیرا بدعت‌ های شرعی همه ‌اش نکوهیده است؛ اما بدعت‌ های لغوی برخی ستوده شده و برخی دیگر نکوهیده است.

حافظ ابن حجر عسقلانی رحمه الله می‌ گوید:

"بدعت در عرف شرع ـ بر خلاف لغت ـ نکوهیده است؛ زیرا هرچه بدون نمونه [پیشین] اختراع شود [در لغت] بدعت نامیده ‌می‌ شود و تفاوتی ندارد که ستوده شود یا نکوهش شود".

و همچنین می فرماید:

"اما بِدَع جمع بدعت است و هر چیزی را که نمونه‌ ی پیشین نداشته باشد بدعت نامند. بنابراین از نظر لغوی هر چیزی را [که بی‌ سابقه باشد] در بر می ‌گیرد، چه پسندیده باشد و چه ناپسند، اما در عرف علمای شریعت مختص به امور ناپسند است و اگر در موارد پسندیده به کار آید بر اساس معنای لغوی آن است"[6].

شیخ عبد الرحمن البراک حفظه الله در توضیح حدیث شماره (۷۲۷۷) کتاب «الاعتصام بالکتاب والسنة» باب دوم صحیح بخاری می ‌گوید:

"این تقسیم به اعتبار بدعت و نوآوری لغوی صحیح است؛ اما بدعت در شریعت همه ‌اش گمراهی است، همانطور که رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌ فرمایند: «و بدترین امور، امور نوپیدا است و هر بدعتی گمراهی است». با این عمومیتی که در حدیث آمده جایز نیست که کسی بگوید: برخی از بدعت‌ ها واجب یا مستحب یا مباح است، بلکه بدعت در دین همه‌ اش یا حرام است یا مکروه، و از جمله بدعت‌ های مکروه که آن را بدعت مباح دانسته تخصیص نماز صبح و عصر برای مصافحه (دست دادن) پس از آن است".

از دیگر مواردی که باید دانست و به آن توجه کرد، مسأله‌ ی فراهم بودن اسباب و نبودن موانعِ انجام یک کار در زمان رسول الله صلی الله علیه وسلم و اصحاب گرامی ایشان است. مثلا امکان برگزاری جشن تولد برای رسول الله صلی الله علیه وسلم و محبت اصحابشان نسبت به ایشان در زمان صحابه نیز وجود داشت و مانعی نیز برای انجام این کار وجود نداشته؛ اما از آنجایی که خود رسول الله صلی الله علیه وسلم و یارانش چنین کاری نکرده‌ اند دانسته می‌ شود که این کار جایز نیست و اگر مشروع بود بی ‌شک آنان پیش از دیگر مردم برای انجام آن سبقت می گرفتند.

شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله می ‌فرماید:

"همینطور کاری که برخی از مردم به راه انداخته‌ اند یا در تقلید از نصرانیان در [جشن گرفتن] میلاد عیسی علیه السلام است یا برای محبت رسول الله صلی الله علیه وسلم و بزرگداشت ایشان، و چه بسا الله ایشان را به خاطر این محبت و اجتهادشان در عید گرفتن میلاد رسول الله صلی الله علیه وسلم و نه برای بدعت‌ هایشان پاداش عطا کند، هرچند مردم درباره‌ ی تاریخ ولادت ایشان اختلاف دارند؛ زیرا سلف با وجود مقتضای آن (یعنی محبت رسول الله صلی الله علیه وسلم) و نبودن مانع، این کار را نکرده‌ اند و اگر این کار خیر محض بود یا [کفه‌ی منافع آن] راجح بود، بی ‌شک سلف رضی الله عنهم به انجام آن شایسته ‌تر بودند، چرا که محبت آنان نسبت به رسول الله صلی الله علیه وسلم شدیدتر بود و بیش از ما ایشان را گرامی می‌ داشتند؛ زیرا آنان در انجام خیر حریص ‌تر بودند. بلکه کمال محبت و بزرگداشت رسول الله در پیروی و اطاعت و انجام اوامر و احیای سنت ‌های او در باطن و ظاهر و نشر چیزی است که برای آن مبعوث شده و جهاد با قلب و دست و زبان در راه آن است؛ و این روش سابقین اولین از مهاجرین و انصار و کسانی است که به نیکی از آنان پیروی نمایند"[7].

این سخنی است درست که نشان می ‌دهد محبت رسول الله صلی الله علیه وسلم با پیروی از سنت ایشان و آموزش و نشر آن میان مردم و دفاع از آن است و این روش صحابه رضی الله عنهم می ‌باشد.

اما متأخرین خودشان را فریفته ‌اند و شیطان آنها را با چنین جشن‌ ها فریب داده و گمان کرده‌ اند با این کار محبت‌ شان را به رسول الله صلی الله علیه وسلم نشان می ‌دهند اما از احیای سنت و دعوت و آموزش آن به مردم و دفاع از آن به دورند.

 

الله اعلم.

برگرفته از: https://islamqa.info

با تصرف

ام احمد

 



[1] برای اطلاعات بیشتر به کتاب، سیرت ابن کثیر (ص/199-200) مراجعه کنید.

[2] الإبداع فی مضار الابداع: ص/251

[3] الاعتصام: ص/152-153

[4] قواعد الأحکام في مصالح الأنام: 2/173

[5] الاعتصام: ص/157-158

[6] فتح الباری: 13/340

[7] اقتضاء الصراط المستقیم: ص/294-295


حديث
اِنَمَا الاَعمَالُ بِالنيَات و اِنَمَا لِکُل امرءٍ مَا نَوَي فمن کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله
همانا اعمال بسته به نيت است و شخص بسته به نيتش بهره مي برد. پس کسي که هجرتش براي خدا و رسول باشد پس هجرتش براي‏ آنهاست
نظرسنجي

مؤثرترین کانال اهل سنت در هدایت شیعیان کدام است؟





خبرنامه