منوي اصلي
آخرين دانلودها
آمار سايت
مقالات : 817
مهتدون : 25
کليپهاي صوتي : 353
کليپهاي تصويري : 12
دانلود کتاب : 291
دانلود نرم افزار : 0
بازديد امروز : 223
بازديد کل : 2051342
 
   
موضع گیری ما در برابر اختلاف علما
صاحب اثر:   تاريخ درج مقاله:2017-03-02  تعداد بازديد:163
قبل از اینکه به این مسأله بپردازیم، ابتدا به بیان شروطی می پردازیم که باید در مفتی فراهم شود تا از جمله اهل علمی قرار گیرد که اقوالشان معتبر و قابل اعتماد است. شروط مورد نظر زیاد هستند اما در نهایت تمام آن ها به دو شرط مهم و اساسی زیر برمی گردد:

بسم الله الرحمن الرحیم

 

موضع گیری ما در برابر اختلاف علما

 

قبل از اینکه به این مسأله بپردازیم، ابتدا به بیان شروطی می پردازیم که باید در مفتی فراهم شود تا از جمله اهل علمی قرار گیرد که اقوالشان معتبر و قابل اعتماد است. شروط مورد نظر زیاد هستند اما در نهایت تمام آن ها به دو شرط مهم و اساسی زیر برمی گردد:

 

  1. علم داشتن؛ زیرا مفتی از حکم الله تعالی خبر می دهد و در صورتی که جاهل باشد توانانی آگاه سازی از حکم الهی را نخواهد داشت .
  2. عدالت داشتن؛ شخص درستکاری باشد و از هرچه که باعث خدشه دار شدن امانت داری اش می شود دوری کند و عفیف و پرهیزگار باشد. به اجماع علما فتوای شخص فاسق قابل قبول نیست حتی اگر از اهل علم باشد.

 

بنابراین کسی که این دو شرط را دارا باشد عالمی به شمار می آید که سخنش، معتبر است؛ اما کسی که این دو شرط را نداشته باشد پس سخنش معتبر نیست. پس سخن فرد جاهل و بی عدالت قابل قبول است[1].

 

اما موضع گیری مسلمان نسبت به اختلافات علمایی که ویژگی های شان را بیان کردیم:

اگر شخص مسلمان دارای علمی – منظور از علم، علم شریعت است – باشد که می تواند با آن بین اقوال علما بر اساس دلیل، مقارنه کند و یکی از اقوال را ترجیح دهد و توانایی شناخت درست تر و برتر را داشته باشد، پس بر او واجب است که چنین کند؛ زیرا الله تبارک و تعالی امر نموده که در صورت اختلاف و منازعه به کتاب و سنت مراجعه شود؛ می فرماید: {فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّـهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّـهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ}[2] ترجمه: و اگر در چيزی اختلاف کرديد، به – کتاب – الله و – سنت – رسول مراجعه کنید.

 

پس مسائلی اختلافی را باید به کتاب و سنت رجوع داد و زمانی که بر اساس دلیل، قول برتر برایش واضح شود پس باید آن قول را بگیرد؛ زیرا تبعیت از دلیل، واجب است. اما از اقوال علما برای فهم ادله کمک گرفته می شود.

 

اما در صورتی که شخص مسلمان، علمی نداشته باشد که بتواند با آن قولی را ترجیح دهد، چنین شخصی از اهل علمی که نسبت به دین و علم شان مطمئن بوده و اعتماد دارد سؤال کند و بر طبق فتوایی که به او می دهد عمل کند. الله جل وعلا می فرماید: {فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}[3] ترجمه: پس اگر نمی دانيد از اهل ذکر بپرسيد.

 

همچنین علما بر این نظر هستند که مذهب عامی و بی سواد – شخصی که علم دینی ندارد – مذهب مفتی اش است. اگر اقوال علما متفاوت بود پس باید از کسی که تبعیت کند عالم تر و قابل اعتمادتر است. این مسأله مانند این است که اگر شخص دچار بیماری شود به نزد بهترین و معتبرترین پزشک می رود؛ زیرا او به راستی و درستی نزدیک از دیگران نزدیک تر خواهد بود؛ پس احتیاط کردن در امور دین از امور دنیایی سزاوارتر است.

 

برای مسلمان، جایز نیست که از میان اقوال علما، قول هایی را انتخاب کند که با هوا و هوسش موافق باشد حتی اگر با دلیل، مخالف باشد یا اینکه از کسانی فتوا بگیرد که سستی و سهل انگاری می کنند؛ بلکه باید در امر دینش احتیاط کند و از اهل علمی که عالم تر و پرهیزگارترند فتوا بگیرد[4].

 

آیا برای شخص عاقل، مناسب است که برای بدنش احتیاط کند و به نزد بهترین و ماهرترین پزشکان بروند هر چقدر هم که دور باشد و مال و اموال زیادی را هزینه کند؛ اما در امر دینش سهل انگاری و سستی کند؟!! و هیچ هم و غمی در تبعیت از هوی و هوسش نداشته باشد و آسان ترین فتوا را بگیرد حتی اگر مخالف با حق باشد؟!! بلکه حتی بعضی از مردم اگر از عالمی سؤال کنند و فتوایش موافق با هوی و هوسش شان نباشد به دنبال عالم دیگری می روند تا زمانی که به شخصی برسند که طبق آنچه که می خواهند فتوا دهد!!

 

بدون شک هر عالمی یک یا چند مسأله دارد که در آن، اجتهاد کرده اما موفق به شناخت حق و درستی در آن نشده است؛ با این وجود وی در این امر معذور است و به خاطر اجتهادش اجر و پاداش دارد. همان طور که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده اند: "إِذَا حَكَمَ الْحَاكِمُ فَاجْتَهَدَ ثُمَّ أَصَابَ فَلَهُ أَجْرَانِ، وَإِذَا حَكَمَ فَاجْتَهَدَ ثُمَّ أَخْطَأَ فَلَهُ أَجْرٌ"[5] ترجمه: اگر حاکم، اجتهاد کند و حکمی را صادر نماید كه درست باشد، دو پاداش به او  می‌ رسد و اگر اجتهاد کند و حکمی را صادر نماید ولی در آن، دچار اشتباه شود، یک پاداش به او می ‌رسد.

 

بنابراین برای مسلمان جایز نیست که از خطاها و اشتباهات عالمان، پیروی کند؛ زیرا در واقع با این کار تمام شرها و بدی ها را جمع کرده است. برای همین علما گفته اند: کسی که به دنبال چیزی باشد که علما در آن اختلاف کرده اند و در آن مسأله آسان ترین قول از اقوال علما را بگیرد، پس نفاق کرده یا در آستانه ی نفاق است[6].

 

 

از الله تعالی می خواهیم که ما را به سوی حق هدایت نماید و توفیق فراگیری علم نافع و عمل صالح را نصیب مان گرداند.

ترجمه شده همراه با تصرف

ام احمد

https://islamqa.info

 

 

 


[1] الخلاف بين العلماء أسبابه وموقفنا منه؛ تألیف شیخ ابن عثیمین: ص/23

[2] نساء:59

[3] انبیاء:7

[4] الخلاف بين العلماء؛ تألیف ابن عثیمین: ص/26. لقاء منوع من الشيخ صالح الفوزان: ص/25-26

[5] روایت بخاری و مسلم.

[6] إغاثة اللهفان: 1/228

 

حديث
اِنَمَا الاَعمَالُ بِالنيَات و اِنَمَا لِکُل امرءٍ مَا نَوَي فمن کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله
همانا اعمال بسته به نيت است و شخص بسته به نيتش بهره مي برد. پس کسي که هجرتش براي خدا و رسول باشد پس هجرتش براي‏ آنهاست
نظرسنجي

مؤثرترین کانال اهل سنت در هدایت شیعیان کدام است؟





خبرنامه