منوي اصلي
آخرين دانلودها
آمار سايت
مقالات : 817
مهتدون : 25
کليپهاي صوتي : 353
کليپهاي تصويري : 12
دانلود کتاب : 291
دانلود نرم افزار : 0
بازديد امروز : 458
بازديد کل : 2053141
 
   
شیعه در جهان
صاحب اثر: دکتر علیرضا دلیری  تاريخ درج مقاله:2013-03-26  تعداد بازديد:315
شیعه در جهان دکتر عليرضا دليري ویژه سنی نیوز: شیعه در جهان " الشیعة فی العالم" نام کتابی 191 صفحه‫ای اثر: فرنسوا تویال مدیر مدرسه عالی جنگی ارتش فرانسه که از سوی دار الفارابی در بیروت به ترجمه عربی "نسیب عون" در سال 2007 برای اولین بار به چاپ رسید. نویسنده سعی دارد نقشه تاریخی, جغرافی و سیاسی از مذهبهای شیعه در جهان معاصر را برای دانشجویان مراحل عالی دانشگاه نیروی انتظامی تقدیم دارد. نویسنده بر این باور است که مسأله شیعه‫گری در فضای اسلامی نوین چالشی است بسیار بزرگ که بیش از پیش منطقه را در

 

شیعه در جهان

دکتر عليرضا دليري

ویژه سنی نیوز: شیعه در جهان " الشیعة فی العالم" نام کتابی 191 صفحه‫ای اثر: فرنسوا تویال مدیر مدرسه عالی جنگی ارتش فرانسه که از سوی دار الفارابی در بیروت به ترجمه عربی "نسیب عون" در سال 2007 برای اولین بار به چاپ رسید.

نویسنده سعی دارد نقشه تاریخی, جغرافی و سیاسی از مذهبهای شیعه در جهان معاصر را برای دانشجویان مراحل عالی دانشگاه نیروی انتظامی تقدیم دارد.

نویسنده بر این باور است که مسأله شیعه‫گری در فضای اسلامی نوین چالشی است بسیار بزرگ که بیش از پیش منطقه را در ایران، عراق، کشورهای عربی حوزه خلیج، سوریه، لبنان و حتی پاکستان تحت الشعاع خود قرار می‫دهد.

بنا به تخمین نویسنده جمعیت مسلمانان جهان نزدیک به یک ملیارد و دویست ملیون نفر است که با حلول سال 2020 میلادی به چیزی حدود دوملیارد انسان خواهد رسید، از این میان شیعیان 10 تا 12 درصد جمیعت جهان اسلام را بخود تخصیص خواهند داد.

شیعه‫ ها هر چند از سده 16 میلادی به بعد اکثریت جمعیت ایران را تشکیل می‫دهند، در کشورهای عربی اقلیتی ناچیز شمرده می‫شوند که در فضای داخلی خود دارای مذاهب مختلف، تیره‫ها، اقوام و ملیتهای گوناگونی می‫باشند.

شیعه‫ گری پدیده‫ایست عربی که در منطقه عرب نشین سر برآورد، و بعدها به فضای سنی نشین ایران صادر شد، و با آغاز قرن بیست و یکم در مرکز تحولات جهانی قرار گرفت، بگونه‫ای که هر تغییر و تحولی چه در سیاستهای داخلی منطقه و چه در روابط خارجی بدون در نظر گرفتن مسأله تشیع ناممکن است.

از آنجا که شیعه‫ها در منطقه‫ای قرار دارند که 70% از نیاز نفت جهان را برآورده می‫کند، و بگونه‫ای با ایران دوخته شده‫اند، باعث بحران در آینده کشورهای منطقه و استقرار در جهان اسلام شده‫اند.

بنا به دید نویسنده گروهی از شیعه‫ها در پی برافروختن آتش جنگ شیعه سنی و بازگرداندن منطقه به تاریخ گذشته، با هیزمهای مذهب گرایی و سیاست و نحوه توزیع ثروت می‫باشند.

نویسنده می‫گوید؛ هر انسان آگاهی به سادگی می‫تواند دریابد شیعه‫گری نوین بر مبانی ایدئولوژی و برداشت خاص خود از دین در پی بحران سازی در جهان است. و از آنجا که فضای زیر سلطه آنها در جهان اسلام گسترده است می‫تواند آتش جنگ جهانی را برافروزد.

"جان بیار شوفنمان" وزیر دفاع سابق فرانسه ادعا دارد که طی بیست و پنج سال گذشته مرکز بحران در جهان عرب از دریای مدیترانه بسوی منطقه خلیج جایی که شیعه‫ها اکثریت و یا جمیعت قابل نفوذی دارند منتقل شده است. از اینروست که مقاومت نفوذ شیعه و جلوگیری بحران آفرینی آنها روابط بین المللی در منطقه را تحت الشعاع قرار می‫دهد.

شیعه ایران

آیا پیش از انقلاب سال 1357 شیعه نیروی ستیزه‫جویی در ایران بود؟

پرسشی است که نویسنده برای رسیدن به تأثیر انقلاب به نام اسلام در ایران مطرح می‫سازد.

موفقیت شیعه در ایران در مقایسه با سایر مناطق خاورمیانه یک حالت استثنایی است که برمی‫گردد به قرن شانزدهم میلادی؛ آن زمانی که خانواده صفویها با زور شمشیر مذهب شیعه اثنا عشری را بر مردم ایران تحمیل نمودند و به گمان برخی این انقلاب خونین صفویان پروژه‫ای سیاسی بود برای تشکیل قدرتی برای گلاویز شدن با دولت خلافت عثمانی که علمدار اسلام در جهان آنروز بود.

دو قرن بعد یعنی در قرن هیجدهم نادرشاه تلاش کرد تا با میدان دادن به مذهب سنی بار دگر کشورش را به آغوش جهان اسلام باز گرداند، ولی تلاشهای او با مقاومت شدید آخوندهای شیعه که دارای قدرت و نفوذ بسیار زیادی در مناطق فارس نشین جامعه ایرانی بودند روبرو شد.

از آنزمان بود که علمداران مذهب شیعه برای حفظ جایگاه خود در جامعه نظامی هرمی در تنظیم رهبریت و اداره پیروان خود بوجود آوردند. مدیریت جامعه تشیع به ( حجت الاسلام ، آیت الله ، آیت الله العظمی) برای پر رنگ کردن نقش سیاسی و اجتماعی مرجعیت تقسیم بندی شد.

طبقه روحانیت که مبالغ هنگفتی را از پیروان خود می‫گرفت، بدور از نظارت دولت این ثروتها را در راستای برپایی مؤسسه‫های اجتماعی مستقل و پر نفوذ که توان حرکت و بسیج کردن جامعه را برای رسیدن به اهداف روحانیت داشته باشند به کار می‫گرفت.

با رسیدن خانواده پهلوی به عرش شاهی ایران، آنها سعی کردند تا کشور را بسوی تغییر و تحولات مشابه با غرب سوق دهند، که روحانیت حاضر نشد حداقل در مسائل اجتماعی با سیستم حاکم انعطافی نشان دهد. چالش کمونیستها شاه را مجبور ساخت با روحانیت کنار آید.

نگرشهای سیاسی و آموزشی جدید باعث بروز طیفهای جدیدی از تشیع شد که خطاب سیاسی خود را در غلافی از مذهب پیچیده با سلطه حاکم مبارزه می‫کردند. علی شریعتی؛ فارغ التحصیل جامعه شناسی فرانسه، چنین اندیشه‫ای را رهبری کرد.

پس از انقلاب مردمی سال 1357 و سرنگونی شاه, روحانیت برای اولین بار مهار دولت را در ایران بدست گرفت. و به عبارت دیگر هم ثروت هنگفتی که از راه مذهب به روحانیت می‫رسید، و هم ثروت نفت به چنگ آنان افتاد.

در پی این تحول بسیار بزرگ که نویسنده آنرا مهمترین حادثه نیمه دوم قرن بیستم می‫داند، ایران تلاش سیاسی بسیار پیچیده‫ای برای برقراری نوعی توازن در دیپلماسی سیاسی و برپایی جامعه جهانی تشیع و اصدار مذهب شیعه به هدف تسلط بر جهان را شروع کرد.

رهبران جدید ایران با این توهم که همه جهان دشمن ایران است و تمامی ابرقدرتهای جهانی در پی ویرانی کشور هستند و با نوحه و گریه مظلوم نمایی خود، تلاش دارند ملت را واکسینه ساخته با کشورها و نیروهای منطقه چون ترکیه مقابله کنند.

ایران پس از انقلاب خود را در برابر کشورهای سنی نیرومندی چون عراق، عربستان سعودی و پاکستان یافت، برای همین سعی و تلاش زیادی بخرج داد تا با گسترش ایدئولوژی شیعه‫گری تأثیر و نفوذ خود را در این کشورها گسترش دهد. البته باید توجه داشت محرک واقعی سیاستها و استراتژی ایران جغرافیای سیاسی بود نه عقیده تشیع.

نویسنده شیعه‫های هزاره افغانستان، علویان ترکیه، شیعه در شبه قاره هند و پاکستان، شیعه در آسیای میانه و شیعه آذربایجان که 75 درصد جمعیت آن کشور را تشکیل می‫دهند را در سبد شیعه ایرانی دسته‫بندی می‫کند.

شوروی در زمان استالین سعی کرد مناطق آذری نشین شمال ایران را به منطقه آذربایجان که در سال 1828 م به اشغال خود درآورده بود اضافه نماید، و حرکتهای سیاسی کرد مخالف با نظام ایران را تقویت نماید. آذریها از نظر قومی و فرهنگی ترک هستند ولی مذهب شیعه آنها را از محیط بزرگ ترکی رانده است. با وجود هم مذهبی آذربایجانیها با ایران جغرافیای سیاسی باعث بروز تنش شدید بین دو کشور شده است، ایران در جنگ ارامنه با آذربایجان بر سر اقلیم قره‫باغ از ارمنیها بر ضد آذربایجان شیعه مذهب حمایت کرد!

هزاره‫ها طایفه مستقل فارسی زبان در افغانستان هستند که بر خلاف اکثریت سنی مذهب کشور به تشیع گرویده‫اند. آنها در سال 1992 م تحالفی را با تاجیکها و ازبکها بر علیه پشتوها براه انداختند. این تحالف با همپیمان شدن با آمریکا توانست پس از حادثه 11 سبتامبر مهار سلطه را از طالبان برباید. و بدینصورت هزاره‫های شیعه در مرکز هرم بازی سیاست منطقه‫ای و بین المللی قرار گرفتند و رابطه آنها با ایران, نفوذشان را در افغانستان تقویت بخشید.

بنا به ادعای نویسنده شیعیان علوی یک چهارم جمعیت ترکیه را تشکیل می‫دهند، بر خلاف تشیع اثناعشری, شیعیان علوی ستیزه جو نبوده و در هاله‫ای از ابهام در پوستین خود بسر می‫برند، کمال اتاتورک دردوران دین ستیزی خود آنها را تقویت نموده و در مراکز سیاسی خود قرار داد.

شیعیان علوی از دیدگاه اثناعشریها کافر شمرده می‫شوند، و قومیت ترکی همراه با جغرافیای سیاسی آنها باعث شده شیعه ترکیه در محدوده کشور خود قرار گیرد و بر خلاف شیعیان افغانستان و عراق (بطور مثال) به عنوان امتداد سیاسی و ایدئولوژی ایران، و بازیچه سیاستهای روحانیت ایران قرار نگیرد.

اقلیت شیعه اثناعشری شبه قاره هند و پاکستان, امتداد سیاسی وایدئولوژی روحانیت قم است. البته در کنار آنها شیعیان اسماعیلی و بهره‫ها که آنها نیز اسماعیلیند ولی مرجعیت آغاقان را قبول ندارند – و هر دو از دیدگاه اثناعشریها کافر شمرده می‫شوند – قرار دارند. با وجود اینکه شیعه در این منطقه اقلیتی است ناچیز در مقابل سنیها ولی چالش بسیار بزرگی در مقابل برپایی دمکراسی و استقرار در هند و پاکستان به شمار می‫آید.

در آسیای میانه نیز مجموعه‫های کوچکی از اسماعیلیان در اقلیم واخان و پامیر افغانستان که از نظر تاریخی به چین برمی‫گردند وجود دارند که همه آنها تابع مرجعیت آغاقان می‫باشند.

شیعه عرب
شیعه‫ های عرب در عراق، سوریه، لبنان، یمن و کشورهای حوزه خلیج پراکنده‫اند. شیعیان عراق و کشورهای خلیج و لبنان چون ایرانیها اثناعشری، و شیعیان یمن زیدی، و شیعیان سوریه؛ علوی هستند. البته تعدادی از شیعیان سوریه و لبنان درزی، و برخی از اسماعیلیها در یمن و سعودی بسر می‫برند.

بنا به ادعای نویسنده شیعیان اکثریت جمعیت عراق را تشکیل می‫دهند. در دهه هفتاد نظام بعثی حاکم بر عراق تلاش داشت به آنها در سیاست و اقتصاد میدان دهد ولی انقلاب ایران و در پی آن جنگ ایران و عراق باعث بروز تنشهایی خونین بین برخی از شیعیان و نظام حاکم شد.

اقلیتهای شیعه در کویت، سعودی، بحرین، قطر، عمان و نفوذ آنها در روابط اجتماعی، مذهبی و قومی در منطقه‫ای که حجم زیادی از نفت جهان را تأمین می‫کند باعث شده مسأله شیعه به یک چالش سیاسی اجتماعی بسیار عمیق تبدیل شود که بطور مستقیم در روابط منطقه‫ای و بین المللی تأثیر گذار باشد.

شیعیان بحرین از زمان شاه که در پی تسخیر بحرین بود، و این تلاشها پس از انقلاب همچنان ادامه دارد، چالش جدیدی بشمار می‫آیند.

شیعیان یمن حالتی خاص دارند، آنها زیدی بوده با اهل سنت هیچگونه دشمنی ندارند. زیدیها بیش از 500 سال بر یمن حکمرانی کرده‫اند و در آرامش کامل با سنیهای هموطن خود بسر برده‫اند.

علویها بنا به آمار نویسنده 13 درصد از جمعیت سوریه را تشکیل می‫دهند، شیعیان درزی و اسماعیلی نیز یک درصد جمعیت را و هر دو طائفه اثناعشریها مرا مردود می‫شمرند. پس از آمدن استعمار به منطقه از آنها به عنوان اهرمهای قدرت خود استفاده نمود. و حکومت سوریه را به آنها واگذار کرد تا با شعور به ضعف خود در مقابل اکثریت سنی مذهب همیشه به استعمارگران وابسته باشند.

جمعیت شیعیان درزی کمتر از یک ملیون است و بیشتر آنها در سوریه و لبنان سکونت دارند. پیش از این رهبران درزیها در لبنان بر درزیها و اثناعشریها و موارنه حکومت می‫کردند، و با تغییر سیاست منطقه در قرن بیستم, کفه ترازو به نفع موارنه‫ها سنگین شد.

با پیروزی انقلاب 57 در ایران، با ثروتهای هنگفت ایرانی دو جنبش "امل" و "حزب الله" در لبنان شکل گرفتند تا شیعه را به عنوان چالشی بزرگ در میدان سیاست لبنان و همچنین منطقه مطرح سازد.

پس از تصویر این نقشه جدید سیاسی اجتماعی شیعه که در پایان قرن بیستم شکل گرفته، نویسنده با طرح این پرسش کتابش را به پایان می‫رساند که:

آیا در تشیع نوعی انفجار و تمرد بروز خواهد کرد؟ و آیا شیعه در مقابل پیشرفتهای نوین و نوگرائیهای روز انعطاف نشان داده، از پوست زمخت خود بیرون خواهد پرید؟! - و یا همچنان با لجاجت از باورهای کینه‫توزانه خود پاسبانی نموده، باعث فتنه‫آفرینی و آتش افروزی می‫گردد؟!

 


حديث
اِنَمَا الاَعمَالُ بِالنيَات و اِنَمَا لِکُل امرءٍ مَا نَوَي فمن کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله
همانا اعمال بسته به نيت است و شخص بسته به نيتش بهره مي برد. پس کسي که هجرتش براي خدا و رسول باشد پس هجرتش براي‏ آنهاست
نظرسنجي

مؤثرترین کانال اهل سنت در هدایت شیعیان کدام است؟





خبرنامه