منوي اصلي
آخرين دانلودها
آمار سايت
مقالات : 834
مهتدون : 25
کليپهاي صوتي : 353
کليپهاي تصويري : 12
دانلود کتاب : 291
دانلود نرم افزار : 0
بازديد امروز : 149
بازديد کل : 2303298
 
   
حرمت دخانیات از دیدگاه اسلام
صاحب اثر: یوسف القرضاوی مترجم: عبدالخالق احسان   تاريخ درج مقاله:2013-01-05  تعداد بازديد:294
در اواخر قرن دهم هجري گياهي جديدي پديدار مي¬گردد كه به نام تنباكو شناخته مي¬شود كه متاسفانه روز به روز در بين مردم رو به ازدياد است و انسان هاي بي-گناهي زيادي به اين ماده¬ي خطرناك آلوده مي¬شوند. لذا بر دانشمندان و علماي معاصر است تا در اين زمينه حكم شرعي اسلام را بيان دارند. جديد بودن اين ماده و نبود حكمي شرعي قبلي از جانب فقهاء و اهل نظر در اين زمينه باعث ايجاد اختلاف رأي در بين شان شده است كه برخي آن را حرام و برخي مكروه و بعضي هم چيزي نگفته و سكوت اختيار نموده اند.

در اواخر قرن دهم هجري گياهي جديدي پديدار مي­گردد كه به نام تنباكو شناخته مي­شود كه متاسفانه روز به روز در بين مردم رو به ازدياد است و انسان هاي بي­گناهي زيادي به اين ماده­ي خطرناك آلوده مي­شوند. لذا بر دانشمندان و علماي معاصر است تا در اين زمينه حكم شرعي اسلام را بيان دارند.

جديد بودن اين ماده و نبود حكمي شرعي قبلي از جانب فقهاء و اهل نظر در اين زمينه باعث ايجاد اختلاف رأي در بين شان شده است كه برخي آن را حرام و برخي مكروه و بعضي هم چيزي نگفته و سكوت اختيار نموده اند.

البته اين اختلافات نظر در بين مذاهب چهار گانه­ي اهل سنت وجود دارد كه نمي توان اين حكم را به يكي از مذاهب نسبت داد.

به نظر من اختلاف علما در مورد حكم استعمال دخانيات مربوط به اختلاف دلايل قوت و ضعف آن نمي باشد؛ بلكه اختلاف در اصل پژوهش در مورد اين ماده است. عده­ي به تصور اين كه برخي فوايدي در دخانيات وجود دارد و تعدادي يك سان دانستن سود و زيان آن را و دسته هم آن را بي زيان و بي فايده تصور نموده اند‌ ـ‌بدين جهت است كه اختلاف نظر در بين شان رونما گرديده‌ است ـ در حالي كه اگر حقيقت زيان اين ماده­ي خانمان سوز را مي دانستند همه­گي حكم به حرمت آن مي­ نمودند.

اثبات سود و زيان بدني دخانيات در اصل وظيفه­ي فقهاء نيست بلكه وظيفه­ي دكتران و متخصصان علم پزشكي است تا در اين زمينه دستور دهند، زيرا اهل تخصص و دانش اين قضايا ايشان هستند نه فقهاء. خداوند مي فرمايد: {فاسئل به خبيراٌ} از آگاهي پرسان كن، {ولاينبئك مثل خبير} ترا آگاه نمي سازد مانند دانايي.

دانشمندان علم پزشكي ديدگاه خويش را در مورد زيان هاي دخانيات بر بدن انسان چنين اظهار نموده اند كه اعتياد به اين ماده­ي خطر ناك باعث ايجاد امراضي در شش ها و جهاز تنفسي گرديده كه سرانجام به سرطان شش مي­انجامد. لذا در ساليان اخير همه­گي را واداشته تا از اين ناحيه احساس خطر نموده و دوري از مبتلا شدن بدان را هشدار دهند.

در عصر حاضر شايسته و بايسته است كه دانشمندان با هم به اتفاق نظر برسند؛ فقيه حكمش را بر مبناي پزوهش و تحقيق پزشك صادر نمايد، وقتي دكتر مي­گويد اين آفت (دخانيات) به انسان زيان دارد بايستي كه فقيه هم حكم به حرمت آن نمايد. زيرا كه هر چيزي بر سلامتي و تندرستي انسان آسيب برساند از ديد شريعت حرام است.

علت تحريم:

برخي مي­گويند كه چگونه در اثر نبود نصي صريحي اين ماده را حرام مي دانيد؟

در پاسخ بايستي گفت: نياز نيست كه شارع براي هر يك از محرمات نصي داشته باشد، چون شارع حكيم ضوابط و قواعد كلي را وضع مي كند تا جزئيات در ضمن آن داخل گردد. اگر چه قضايايي رخ دادني و جزيي غير محدود و قواعد شرعي محدود اند، ولي بسنده است كه شارع در روشني تحريم يك خبيث و مضر قاعده­ي را طرح كند كه خوردني ها و نوشيدني هاي زيانمند فراواني را در بر گيرد. بدين جهت است كه علما به حرمت ترياك و چيزهاي شبيه به آن اتفاق نظر دارند در حالي كه متني معيني در اين زمينه نيامده است.

امام محمد بن حزم ظاهري با وجودي كه به ظاهر نصوص تمسك مي جويد، در پرتو روشني نصوص ديگر قايل به حرمت خوردني هاي مضر مي باشد و مي گويد: هر آنچه ضرر داشت، حرام است به دليل قول رسول خدا كه مي فرمايد:(خداوند نيكي برهمه امور را فرض گردانيده، كسي كه به خود يا به ديگران ضرر برساند او محسن و نيكوكار نيست و كسي كه نيكوكار نبود خلاف دستور خداوند عمل كرده است).

دليل ديگر حرمت آن اين آيه­ي كريمه و حديث گهربار پيامبر اكرم ص مي­باشد: {ولاتقتلوا انفسكم إن الله كان بكم رحيماً} خود را به كشتن ندهيد؛ چون خداوند به شما مهربان است. {لاضرر و لاضرار في الاسلام} در اسلام ضرر رساندن و قبول ضرر از ديگران روا نيست.

از بهترين عبارات فقهي كه در مورد تحريم خوردني هاي زيان آور درج گرديده عبارت امام نووي (رح) است كه مي فرمايد: (هر آنچه كه خوردن آن مضر باشد مثل: شيشه، سنگ و زهر، خوردن آن نيز حرام است و هر پاكيزه­ي كه زيان نداشته باشد خوردن آن حلال مي­باشد...)

زيان مالي دخانيات:

براي انسان مجاز نيست كه مال و دارايي خويش را به جاي مصرف كند كه به دين و دنياي او نفعي نرساند؛ چراكه انسان نسبت به دارايي خود امين است. تندرستي و ثروت دو امانت الهي نزد انسان مي باشد؛ لذا انسان را مجال آن نيست كه به صحت خود ضرر برساند و مالش را ضايع كند؛ لهذا رسول خدا صلي الله عليه وسلم از ضايع كردن مال نهي كرده اند.

شخص سيگاري و معتاد به مواد مخدر پولش را مي دهد تا به صحتش ضرر برساند كه شريعت الهي چنين اجازه ي برايش نمي دهد. خداوند (ج) مي فرمايد: {ولاتسرفوا إنه لا يحب المسرفين} اسراف نكنيد، چون خداوند اسراف كننده ها را دوست ندارد.

بر هيچ عاقلي پوشيده نيست كه مصرف كردن پول براي دخانيات ضايع ساختن مال است، پس چگونه است اگر در تلف ساختن مال ضرر هم در پي داشته باشد؛ يعني ضرر مالي و جسمي هر دو با هم وجود دارند.

ضرر برده­گي:

پيامد ديگري كه اين پديده در پي دارد، ضرر نفساني است كه معمولاً اكثر اهل قلم از آن غافل مانده­اند. مراد اين است كه اعتياد به دخانيات اراده­ي انسان را سلب نموده و وي را به برده گي مي­كشاند، قسمي معتاد مي­شود كه اگر ضرر آن را دانسته و خواسته باشد ترك نمايد، قادر به ترك آن نيست.

نظر به اين بردگي روحي است كه مي بينيم عده­ي از اين معتادين به خاطر ارضاء خود، بر قوت يوميه اولاد و نفقه فاميلش ستم مي نمايد؛ چراكه نمي تواند از چنگال اين مرض رهايي يابد، اگر روزي نتواند اين ماده مضر را استفاده كند، حال و زندگي­اش به هم ريخته، عصابش خراب شده و كاملا دگرگون مي گردد.

دخانيات از ديدگاه شريعت حرام اند:

در عصر كنوني، بعد از تثبيت اضرار و آثار سوء دخانيات توسط هيئت هاي علمي- طبي، هيچ كس را مجال آن نيست كه به حلال بودن آن سخن راند. آنگاه كه ديدگاه اباحت مطلق ساقط شود، ديدگاه كراهيت و حرمت باقي مي ماند. و از آنچه قبلاً بيان گرديد واضح شد كه قول به حرمت دخانيات قويتر است. اين نظر ما هست به دليل متحقق بودن ضرر بدني، مالي و روحي اعتياد به آن ؛ چراكه هر چه به صحت انسان ضرر برساند، واجب است كه حرام قلمداد شود.

خداوند مي فرمايد: { ولا تلقوا بايديكم الي التهلكه} خود را به هلاكت نيندازيد. { ولا تقتلوا انفسكم إن الله كان بكم رحيماً} خود تان را به كشتن ندهيد، خداوند نسبت به شما مهربان است. { ولا تسرفوا إنه لايحب المسرفين} اسراف كاري نكنيد، چون خداوند اسراف كاران را دوست ندارد. { ولا تبذر تبذيراً إن المبذرين كانوا إخوان الشياطين} اسراف نكنيد در حقيقت اسراف كننده ها برادران شيطان اند.

براي انسان مسلمان لازم است كه خود را ازين آفت زيان­بار باز دارد، درين هيچ ترديدي وجود ندارد كه تنباكو از جمله خبائث بوده و از پاكيزه ها نمي باشد؛ چراكه هيچ نفع ديني و دنيوي ندارد.

نصيحت من به طور ويژه براي جوانان اين است كه خود را از سقوط در دام اين آفت نجات دهند، آفتي كه صحت شان را فاسد ساخته و قوت و شادابي شان را متزلزل مي كند، جوانان نبايد قرباني اين توهم شوند كه استعمال دخانيات نشانه مردانگي و استقلال شخصيتي است.

از رسانه ها مي خواهم با استفاده از تمام روش ها عليه دخانيات حمله ور شوند، بر نويسنده ها و كار گردان هاي فلم ها، نمايشنامه ها و سريال ها لازم است كه از دخانيات حمايت نكنند.

بر دولت ها لازم است كه براي مقابله با اين آفت، همدست شوند تا جامعه انساني را از شر اين آفت نجات دهند؛ اگر چه خزانه دولت تاوان كند؛ چراكه صحت امت و فرزندان آن از ميليون ها پول با ارزشتر مي باشد.

از خداوند تبارك و تعالي مي خواهيم براي ما بصيرت داده و در دين ما آگاه بگرداند و آنچه به نفع ما هست بدانيم و سپس در زندگي عملي خود به كار اندازيم.

نوشته: دكتر يوسف قرضاوي

ترجمه: عبدالخالق احسان


حديث
اِنَمَا الاَعمَالُ بِالنيَات و اِنَمَا لِکُل امرءٍ مَا نَوَي فمن کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله
همانا اعمال بسته به نيت است و شخص بسته به نيتش بهره مي برد. پس کسي که هجرتش براي خدا و رسول باشد پس هجرتش براي‏ آنهاست
نظرسنجي

مؤثرترین کانال اهل سنت در هدایت شیعیان کدام است؟





خبرنامه