منوي اصلي
آخرين دانلودها
آمار سايت
مقالات : 848
مهتدون : 25
کليپهاي صوتي : 353
کليپهاي تصويري : 12
دانلود کتاب : 291
دانلود نرم افزار : 0
بازديد امروز : 330
بازديد کل : 2569486
 
   
رحلت يا شهادت؟! (جوابيه ي يورش به خانه ي وحي)(قسمت دوم)
صاحب اثر: نوار اسلام  تاريخ درج مقاله:2012-03-24  تعداد بازديد:437
براستي‌ اگر ما با ديده‌ي‌ انصاف‌ و به‌ دور از تعصب‌ محتواي‌ روايت‌ ابن‌ ابي‌ شيبه‌ را بررسي‌ نماييم‌ بجاي‌ توهين‌ و هتك‌ حرمت‌ به‌حضرت‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌الله عنها)، احترام‌ و بزرگداشت‌ آن‌ بانوي‌ بزرگوار به‌ اثبات‌ مي‌رسد كه‌ ما نكات‌ قابل‌ توجه‌ روايت‌ مزبور را برمي‌شماريم‌: الف‌: در روايت‌ آمده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ عمر فاروق (رضي الله عنه) قبل‌ از هرگونه‌ اقدامي‌ شخصاً نزد حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌الله عنها) رفت‌ و مقام‌ و منزلت‌ او را چنين‌ بيان‌ فرمود...

برداشت‌ نادرست‌ از روايت‌ ابن‌ ابي‌ شيبه‌:

براستي‌ اگر ما با ديده‌ي‌ انصاف‌ و به‌ دور از تعصب‌ محتواي‌ روايت‌ ابن‌ ابي‌ شيبه‌ را بررسي‌ نماييم‌ بجاي‌ توهين‌ و هتك‌ حرمت‌ به‌حضرت‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌الله عنها)، احترام‌ و بزرگداشت‌ آن‌ بانوي‌ بزرگوار به‌ اثبات‌ مي‌رسد كه‌ ما نكات‌ قابل‌ توجه‌ روايت‌ مزبور را برمي‌شماريم‌:

الف‌: در روايت‌ آمده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ عمر فاروق (رضي الله عنه) قبل‌ از هرگونه‌ اقدامي‌ شخصاً نزد حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌الله عنها) رفت‌ و مقام‌ و منزلت‌ او را چنين‌ بيان‌ فرمود: والله ما من‌ احد احب‌ الينا من‌ أبيك‌، و ما من‌ احد احب‌ الينا بعد ابيك‌ منك‌. (همان مرجع، ج ۸ ص: ۵۷۲) اي‌ فاطمه‌! به‌ خدا قسم‌ هيچ‌ كسي‌ نزد ما محبوبتر از پدر گراميت‌ نيست‌، و به‌ خدا قسم‌ هيچ‌ كس‌ بعد از پدر بزرگوارت‌ نزد ما محبوبتر از شمانيست‌.
عملكرد حضرت‌ فاروق‌ اعظم (رضي الله عنه)، و بيان‌ منزلت‌ دخت‌ گرامي‌ رسول‌ اكرم‌ (صلي الله عليه وسلم) نشان‌ احترام‌ و محبت‌ به‌ اهل‌ بيت‌ رسول‌ اكرم‌ (صلي الله عليه وسلم) مي‌باشد.
ب‌: مسأله‌ بيعت‌ با خليفه‌ از چنان‌ اهميتي‌ برخوردار بود كه‌ حضرت‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه) با الفاظي‌ سخت‌ اين‌ مسأله‌ را به‌ حضرت‌فاطمه‌ (رضي‌الله عنها) تفهيم‌ نمود و فرمود: و ايم‌ الله ماذاك‌ بمانعي‌ ان‌ اجتمع‌ هولاء النفر عندك‌؛ ان‌ امرتهم‌ ان‌ يحرق‌ عليهم‌ البيت‌ (همان مرجع، ج ۸ ص: ۵۷۲) به‌ خدا قسم‌! هيچ‌ چيزي‌ مانع‌ من‌ نمي‌شود كه‌ در مورد كساني‌ كه‌ نزد تو گرد آمده‌اند دستور دهم‌ تا خانه‌ را بر آنان‌ بسوزانند

مسأله‌ بيعت‌ بخاطر اتحاد و همبستگي‌ مسلمانان‌ از اهميت‌ ويژه‌اي‌ برخوردار بود، و با عنايت‌ به‌ تأكيدات‌ پيامبر اسلام‌ (صلي الله عليه وسلم) درمورد اتحاد و همبستگي‌ و اجتناب‌ از تفرقه‌ و بيعت‌ با چند خليفه‌ (ر.ک، هيثمي، نور الدين، منبع الزوائد 
و مجمع الفوائد، ج۵، ص ۳۵۹، کتاب الخلافة، باب النهي عن مبايعة خليفتين دار الفکر، ۱۴۱۲ هـ ۱۹۹۴م)، حضرت‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه) مصلحت‌ را در آن‌ ديد تا مخالفان‌بيعت‌ با ابوبكر(رضي الله عنه) را تهديد نمايد.

ج‌: حضرت‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌الله عنها) به‌ مخالفان‌ ابوبكر(رضي الله عنه) مشورت‌ بيعت‌ داد و در تأكيد و تأييد فرموده‌هاي‌ حضرت‌ عمرفاروق‌(رضي الله عنه) فرمود: فانصرفوا راشدين‌، فروا رأيكم‌ و لا ترجعوا الي‌ّ (ابن ابي شيبه، المصنف في الاحاديث و الاثار، ج۸، ص: ۵۷۲، کتاب المغازي، باب ما جاء في خلافة ابي بکر و سيرته في الردة، دار الفکر ۱۴۰۹ هـ ۱۹۸۹م) به‌ خوبي‌ باز گرديد و تصميم‌ تان‌ را قطعي‌ نماييد و نزد من‌نياييد.
د: عدم‌ اثبات‌ سوزاندن‌ خانه‌ ي حضرت‌ زهرا (رضي‌الله عنها) توسط‌ حضرت‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه) و بسنده‌ نمودن‌ حضرت‌ عمرفاروق‌(رضي الله عنه) به‌ تهديد مصلحت‌ آميز، چنانكه‌ در پايان‌ روايت‌ آمده‌ است‌: فانصرفوا عنها فلم‌ يرجعوا إليها حتي‌ بايعوا لابي‌ بكر? (همان مرجع، ج ۸ ص: ۵۷۲) از نزد فاطمه‌ بازگشتند و تا با ابوبكر بيعت‌ نكردند به‌ خانه‌ فاطمه‌ نيامدند.
نتيجه‌: در هيچ‌ جاي‌ روايت‌ ابن‌ ابي‌ شيبه‌ به‌ سوزاندن‌ خانه ي‌ حضرت‌ زهرا (رضي‌الله عنها) تصريح‌ نشده‌ است‌ و اگر تهديد محض‌بمثابه‌ي‌ سوزاندن‌ خانه‌ي‌ حضرت‌ زهرا محسوب‌ مي‌شود، پس‌ تهديداتي‌ كه‌ از رسول‌ اكرم‌ (صلي الله عليه وسلم) نقل‌ شده‌ است‌، بايد به‌ حقيقت‌ حمل ‌شود. چنانكه‌ مي‌فرمايد: ان‌ الله أمرني‌ أن‌ أحرق‌ قريشاً (شرح نووي، ج۱۷، ص: ۱۹۵، کتاب الجنة، باب الصفة التي يعرف بها في الدنيا اهل الجنة و اهل النار شماره (۷۱۳۶-۶۳/۱) دار المعرفة ۱۴۱۴هـ ۱۹۹۴م) خداوند به‌ من‌ دستور داده‌ تا قريش‌ را بسوزانم‌.
والذي‌ نفسي‌ بيده‌، لقد هممت‌ أن‌ آمر بحطب‌ فيحطب‌، ثم‌ آمر بالصلاة‌ فيؤذن‌ لها، ثم‌ آمر رجلاً فيوم‌ الناس‌، ثم‌ اخالف‌ إلي‌ رجال فاحرق‌ عليهم‌ بيوتهم‌ (بخاري، صحيح بخاري، ج:۱، ص: ۱۹۷، کتاب الاذان، باب وجود صلاة الجماعة شماره حديث: ۶۴۴، دار الکتب العلمية، ۱۴۱۲ هـ ۱۹۹۲م)?قسم‌ به‌ ذاتي‌ كه‌ جانم‌ در دست‌ اوست‌، قصد كرده‌ ام‌ تا دستور به‌ جمع‌ آوري‌ هيزم‌ دهم‌ سپس‌ مؤذن‌ رابگويم‌ تا اذان‌ دهد و شخصي‌ را براي‌ امامت‌ مردم‌ مقرر نمايم‌ و خود به‌ خانه‌ي‌ متخلفان‌ بروم‌ و خانه‌ هايشان‌ را بر آنان‌ آتش‌ زنم‌.
اما هيچ‌ عاقلي‌ از روايات‌ فوق‌ بر سوزاندن‌ قريش‌ و متخلفان‌ از نماز جماعت‌ توسط‌ پيامبر اسلام‌ (صلي الله عليه وسلم) استدلال‌ نمي‌نمايد، و مي‌داند كه‌ منظور پيامبر(صلي الله عليه وسلم) اهميت‌ دعوت‌ به‌ مسأله‌ي‌ توحيد و نماز با جماعت‌ بوده‌ است‌. لذا تأكيد و تصريح‌ به‌ سوزاندن‌ خانه‌ي‌ حضرت‌ زهرا (رضي‌الله عنها) توسط‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه)؛ به‌ دور از انصاف‌ و از روي‌ تعصب‌ است‌.

رحلت یا شهادت جوابیه ی بخش۲
بررسي‌ روايت‌ احمد بن‌ يحيي‌ بلاذري‌ در كتاب‌
انساب‌ الاشراف‌:
روايت‌ بلاذري‌ در انساب‌ الاشراف‌ از چند جهت‌ قابل‌ نقد و بررسي‌ مي‌باشد.
اولاً: انقطاع‌ متعدد در اسناد روايت‌؛
روايتي‌ را كه‌ بلاذري‌ نقل‌ مي‌كند در آغاز آن‌ مي‌گويد: المدائني‌ عن‌ مسلمة‌ بن‌ محارب‌، عن‌ سليمان‌ التيمي‌ عن‌ ابن‌ عون‌: ان‌ابابكر ارسل‌ الي‌ علي‌ٍ…
راوي‌ اول‌ ابوالحسن‌، علي‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله مدائني‌ قريشي‌ است‌ كه‌ از جانب‌ محدثين‌ مورد جرح‌ و تعديل‌ قرار گرفته‌ است‌ ازآن جمله‌ حافظ‌ ابو احمد، عبدالله بن‌ عدي‌ جرجاني‌ (متوفاي‌ ۳۶۵ هـ.ق) مي‌گويد:
علي‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله بن‌ ابي‌ سيف‌ المدائني‌، مولي’ عبدالرحمن‌ بن‌ سمرة‌ و ليس‌ بالقوي‌ في‌ الحديث‌ و هو صاحب‌ الاخبار، قل‌ّما له‌ من‌ الروايات‌ المسندة‌ (عسقلاني، احمد بن حجر، لسان الميزان، ج: ۴، ص: ۲۵۳، مؤسسة الرسالة ۱۴۱۴هـ ۱۹۸۷م)
علي‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله بن‌ ابي‌ سيف‌ مدائني‌، برده‌ي‌ عبدالرحمن‌ بن‌ سمره‌ است‌ وي‌ در روايت‌ حديث‌ توانا نيست‌ بيشتر به‌روايت‌ اخبار مي‌پردازد و روايت‌ مسند او اندك‌اند.
راوي‌ ديگر سليمان‌ بن‌ طرخان‌، ابوالمعتمر بصري‌ است‌ كه‌ نه‌ از ابن‌ عون‌ روايت‌ كرده‌ و نه‌ مسلمه‌ بن‌ محارب‌ از او روايت‌ كرده‌است‌ چنانكه‌ علامه‌ جمال‌ الدين‌ مزي‌ در تهذيب‌ الكمال‌ آورده‌ است‌. (مزي، جمال الدين يوسف، تهذيب الکمال، ج ۱۲، ص: ۶، شماره شرح حال: ۲۵۳، مؤسسة الرسالة ۱۴۰۷هـ ۱۹۸۷م)
و راوي‌ آخر يعني‌ عبدالله بن‌ عون‌ بن‌ أرطبان‌ است‌ وي‌ تابعي‌ است‌ به‌ خاطر آنكه‌ در سنين‌ كودكي‌ انس‌ بن‌ مالك‌ را ديده‌ است‌ اما از هيچ‌ يك‌ از صحابه‌ي‌ پيامبر روايت‌ نكرد چنانكه‌ امام‌ شمس‌الدين‌ احمد ذهبي‌ (متوفاي‌ ۷۴۸ هـ.ق) مي‌فرمايد:
ما وجدت‌ له‌ سماعاً من‌ أنس‌ بن‌ مالك‌ و لا من‌ صحابي‌ ما أنه‌ ولد في‌ حياة‌ ابن‌ عباس‌ و طبقته‌ (ذهبي، احمد بن عثمان، سير اعلام النبلاء، ج ۶، ص ۳۶۴۶، مؤسسة الرسالة ۱۴۱۴ هـ ۱۹۸۷م)
من‌ روايتي‌ كه‌ شنيدن‌ روايت‌ وي‌ را از انس‌ بن‌ مالك‌ يا صحابي‌ ديگر ثابت‌ كند نديدم‌ در حاليكه‌ او در زمان‌ ابن‌ عباس‌ متولدشده‌ است‌.
حال‌ با اين‌ سندي‌ كه‌ در چند جا انقطاع‌ دارد و كسي‌ كه‌ خود شاهد ماجرا نبوده‌ است‌ چگونه‌ مي‌توان‌ ادعاي‌ به‌ اين‌ بزرگي‌ را به‌اثبات‌ رساند.
ثانياً: در ادامه‌ي‌ روايت‌ مي‌آيد كه‌:
و جاء علي‌، فبايع‌ و قال‌ كنت‌ُ: عزمت‌ ان‌ لا اخرج‌ من‌ منزلي‌ حتي‌ اجمع‌ القرآن‌َ (بلاذري، احمد بن يحيي، انساب الاشراف، ج۱، ص: ۵۷۶، دار المعارف، مصر، ۱۹۵۹ م)
و علي‌ آمد و با ابوبكر بيعت‌ كرد و گفت‌: من‌ تصميم‌ گرفته‌ بودم‌ تا زمانيكه‌ قرآن‌ را جمع‌ آوري‌ نكنم‌ از خانه‌ام‌ خارج‌ نشوم‌.
از ادامه‌ي‌ روايت‌ دو مطلب‌ مهم‌ مشخص‌ مي‌گردد:

۱ـ كه‌ حضرت‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه) هيچ‌ گونه‌ اقدامي‌ در جهت‌ سوزاندن‌ خانه‌ي‌ حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌ الله عنها) ننمود و فقط‌ به ‌تهديد مصلحت‌ آميز بسنده‌ نمود.
۲ـ حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) نيز بدون‌ اينكه‌ مورد اهانت‌ قرار بگيرد خود شخصاً نزد حضرت‌ ابوبكر(رضي الله عنه) رفت‌ و پس‌ از بيان‌ علت‌ تأخير، بدون‌ اكراه‌ با وي‌ بيعت‌ نمود؛ چنانكه‌ روايتي‌ را كه‌ احمد بن‌ يحيي‌ بلاذري‌ در صفحه‌ قبل‌ از اين‌ روايت‌ نقل‌ كرده‌ كاملاً درتأييد اين‌ ادعا است‌.
لما بايع‌ الناس‌ أبابكر، اعتزل‌ علي‌ و الزبير فبعث‌ اليهما عمر بن‌ الخطاب‌ و زيد بن‌ ثابت‌؛ فأتيا منزل‌ علي‌ فقرعا الباب‌ فنظر زبيرمن‌ قترة‌، ثم‌ رجع‌ الي‌ علي‌ٍ فقال‌: هذان‌ رجلان‌ من‌ اهل‌ الجنة‌ و ليس‌ لنا ان‌ نقاتلهما، قال‌: افتح‌ لهما، ثم‌ خرجا معهما حتي‌ اتيا ابابكر فقال‌ابوبكر: يا علي‌! انت‌ ابن‌ عم‌ رسول‌ الله و صهره‌ فتقول‌ اني‌ أحق‌ بهذا الامر لاهاالله! أنا احق‌ به‌ منك‌، قال‌: لا تثريب‌ يا خليفة‌ رسول‌الله(صلي الله عليه وسلم) اُبسط‌ يدك‌ أبايعك‌، فبسط‌ يده‌ فبايعه‌. (همان مرجع، ج۱، ص: ۵۸۵)
هنگامي كه‌ مردم‌ با ابوبكر بيعت‌ نمودند، علي‌ و زبير منزوي‌ شدند، (حضرت‌ ابوبكر) عمر و زيد بن‌ ثابت‌ را نزد آنان‌ فرستاد: آنان‌به‌ منزل‌ علي‌ آمدند و در زدند، حضرت‌ زبير از سوراخ‌ در نگاه‌ كرد و سپس‌ نزد علي‌ برگشت‌ و گفت‌: اينان‌ دو تن‌ از مردان‌ بهشتي‌اند،و ما حق‌ نداريم‌ با آنان‌ بجنگيم‌.
آنگاه‌ علي‌ گفت‌: در را بر آنان‌ بگشا، سپس‌ آنان‌ همراه‌ با علي‌ و زبير نزد ابوبكر آمدند، ابوبكر گفت‌:اي‌ علي‌! تو پسر عمو و دامادرسول‌ خدا هستي‌، و مي‌گويي‌: من‌ به‌ امر خلافت‌ مستحق‌ترم‌؛ نه‌، بخدا قسم‌ من‌ در اين‌ مورد از تو مستحق‌ترم‌، علي‌ گفت‌: جاي‌سرزنش‌ نيست‌، اي‌ خليفه‌ رسول‌ خدا، دستت‌ را بياور تا با تو بيعت‌ كنم‌، آنگاه‌ ابوبكر دستش‌ را دراز كرد و علي‌ با او بيعت‌ نمود.
ثالثاً: به‌ فرض‌ اينكه‌ حضرت‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه) فتيله‌اي‌ در دست‌ داشته‌ باشد و تهديد به‌ سوزاندن‌ خانه‌ نمايد از كجاي‌ اين‌ روايت‌ثابت‌ مي‌شود كه‌ حضرت‌ عمر فاروق‌(رضي الله عنه) خانه‌ي‌ حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌ الله عنها) را آتش‌ زد و وي‌ را به‌ شهادت‌ رساند!؟
رابعاً: حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) در نهج‌ البلاغه‌ تصريح‌ مي‌كند كه‌ با مخالفان‌ بيعت‌ با خليفه‌ يا امام‌ برخورد شديد شود، گر چه‌ اين‌ كار به‌ درگيري‌ بيانجامد؛ آنجا كه‌ مي‌فرمايد:
فان‌ اجتمعوا علي‌ رجل‌ و سموه‌ اماماً كان‌ ذلك‌ للّه‌ رضي‌ً، فان‌ خرج‌ عن‌ امرهم‌ خارج‌ بطعن‌ او بدعة‌ ردوه‌ الي‌ ما خرج‌ منه‌، فان‌ابي قاتلوه‌ علي‌ اتباعه‌ غير سبيل‌ المؤمنين‌ و ولاّه‌الله ما تولي‌ (فيض الاسلام، ترجمه و شرح نهج البلاغة، ج۵، ص: ۸۴۱-۸۴۰، چاپ تهران)
و چون‌ ايشان‌ (مهاجرين و انصار) گرد آمده‌ مردي‌ را خليفه‌ و پيشوا ناميدند رضا و خشنودي‌ خدا در اين‌ كار است‌، و اگر كسي‌ به‌ سبب‌ عيب‌ جويي‌ و يا بر اثر بدعتي‌ از فرمان‌ ايشان‌ سرپيچيد او را به‌ اطاعت‌ وادار نمايند، و اگر فرمان‌ آنها را نپذيرفت‌ با او مي‌جنگند به‌ جهت‌ آنكه‌ غيرراه‌ مؤمنين‌ را پيروي‌ نموده‌، و خداوند او را واگذارد بآنچه‌ كه‌ به‌ آن‌ رو آورده‌ است‌.
ما با آنكه‌ معتقديم‌ در امر بيعت‌ با خليفه‌ هيچ‌ گونه‌ درگيري‌ ميان‌ شيخين‌ و حضرت‌ علي‌ رخ‌ نداده‌، اما باز هم‌ اگر حضرت‌ عمرفاروق‌(رضي الله عنه) كسي‌ را تهديد كرده‌ باشد مطابق‌ با فرمان‌ حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) او را معذور مي‌دانيم‌.
نقد روايات‌ ابن‌ قتيبه‌ و كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌:
در مقاله‌ افسانه‌ شهادت‌نيز آمده‌ است‌ كه‌ برخي‌ با استناد از كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌ كه‌ به‌ زعم‌ آنان‌ نويسنده‌ي‌ آن‌ ابن‌ قتيبه‌ دينوري‌ كه‌مسلك‌ سني‌ داشته‌، سعي‌ نموده‌اند تا از اين‌ طريق‌ شهادت‌ حضرت‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌الله عنها) را به‌ اثبات‌ برسانند، اما اين‌ استناد به‌دلائل‌ متعددي‌ قابل‌ قبول‌ نيست‌.
۱ـ به‌ دليل‌ آن‌ كه‌ اين‌ روايت‌ بدون‌ ذكر سند و مأخذ و مدرك‌ است‌. و همه‌ مي‌دانيم‌ كه‌ در نقل‌ روايت‌ تاريخي‌ يا حديثي‌، ناقل‌ اگرسندي‌ داشته‌ باشد مطلب‌ را با ذكر سند نقل‌ مي‌كند، در اين‌ صورت‌ خواننده‌ امكان‌ مي‌يابد كه‌ در صحت‌ و سقم‌ نقل‌، تحقيق‌ كند و اگرسند را صحيح‌ يافت‌، بپذيرد و اگر ناقل‌ بدون‌ ذكر سند و مأخذ نقل‌ كند، ديگران‌ به‌ اين‌ گونه‌ نقلها كه‌ مدرك‌ و مأخذ و سند نقل‌ نشده‌؛اعتماد نمي‌كنند. علماي‌ حديث‌ چنين‌ احاديثي‌ را معتبر نمي‌شمارند، محققين‌ اروپايي‌ نيز به‌ نقلهاي‌ تاريخي‌ بدون‌ مدرك‌ و مأخذاعتنايي‌ نمي‌كنند و آن‌ را غير معتبر مي‌شمارند و به‌ همين‌ خاطر، عبدالله بن‌ مبارك‌ محدث‌ شهير مي‌فرمايد: الاسناد من‌ الدين‌ و لولا الاسناد لقال‌ من‌ شاء ما شاء (ابن صلاح، علوم الحديث، ص: ۲۵۶، دار الفکر المعاصر، ۱۴۰۶هـ ۱۹۸۶م) اسناد جزيي‌ از دين‌ است‌ و اگر اسناد نبود هر كس‌ آنچه‌ را كه‌ مي‌خواست‌ مي‌گفت‌.
روايت‌ ابن‌ قتيبه‌ هم‌ فاقد سند و مدرك‌ است‌ و هم‌ در آن‌ ضعف‌ بياني‌ وجود دارد زيرا به‌ گونه‌اي‌ بيان‌ شده‌ كه‌ نشان‌ مي‌دهد خود ناقل‌ نيز در صحت‌ آن‌ ترديد دارد يا لااقل‌ خواننده‌ را دچار ترديد مي‌نمايد، از باب‌ نمونه‌:
در آغاز روايت‌ آمده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ ابوبكر(رضي الله عنه)، عمر(رضي الله عنه) را مأموريت‌ داد تا متخلفان‌ از بيعت‌ را كه‌ در خانه‌ علي‌(رضي الله عنه) گردآمده‌اند، به‌ بيعت‌ با او فرا خواند، ان‌ ابابكر(رضي الله عنه) تفقد قوماً تخلفوا عن‌ بيعته‌ عند علي‌ (كرم‌ الله وجهه‌) فبعث‌ اليهم‌ عمر، فجاء فناداهم ‌و هم‌ في‌ دار علي‌، فأبوا أن‌ يخرجوا فدعا بالحطب‌ و قال‌:و الذي‌ نفسي‌ عمر بيده‌: لتخرجن‌ او لاحرقنها علي‌ من‌ فيها، فقيل‌ له‌: يا أباحفص‌: ان‌ فيها فاطمة‌؟ فقال‌: و ان‌ فخرجوا فبايعوا الا علياً… (الامامة والسياسة، ص: ۱۲، مطبعة مصطفي البابي الحلبي و اولاده بمصر، ۱۳۸۸هـ ۱۹۶۹ م)
چنانكه‌ از روايت‌ مشخص‌ مي‌گردد عمر(رضي الله عنه) آنان‌ را تهديد به‌ سوزاندن‌ نمود، و متخلفان‌ از بيعت‌ متقاعد شدند و از خانه‌ بيرون ‌آمدند و به‌ غير از علي‌، همه‌ شان‌ با ابوبكر(رضي الله عنه) بيعت‌ نمودند و حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) هيچ‌ گونه‌ اقدامي‌ به‌ سوزاندن‌ خانه ‌فاطمه (‌رضي‌الله عنها) ننمود، در ادامه‌ روايت‌ مي‌آيد:
ثم‌ قام‌ عمر، فمشي‌ معه‌ جماعة‌، حتي‌ اتوا باب‌ فاطمة‌، فدقوا الباب‌، فلما سمعت‌ أصواتهم‌ نادت‌ بأعلي‌’ صوتها: يا أبت‌ يا رسول‌الله، ماذا لقينا بعدك‌ من‌ ابن‌ الخطاب‌ و أبن‌ ابي‌ قحافه‌، فلما سمع‌ القوم‌ صوتها و بكاءها انصرفوا باكين‌ و كادت‌ قلوبهم‌ تنصدع‌، واكبادهم‌ تنفطر و بقي‌ عمر و معه‌ قوم‌، فأخرجوا علياً فمضوا به‌ الي‌ ابي‌ بكر (همان مرجع، ص ۱۳)
در اين‌ بخش‌ از روايت‌ آمده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) رفت‌ و در زد و حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌الله عنها) اظهار نارضايتي‌ نمود و گريست‌، چنانكه‌ حضرت‌ عمر و همراهان‌ وي‌، حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) را از خانه‌ بيرون‌ آوردند و نزد ابوبكر بردند. اما در هيچ‌ جاي‌روايت‌ تصريح‌ نشده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) خانه‌ حضرت‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌الله عنها) را سوزاند و يا آنكه‌ آن‌ بانوي‌ بزرگوار را درميان‌ در چنان‌ فشرد كه‌ سقط‌ جنين‌ نمايد! بلكه‌ بر خلاف‌ آن‌ در ادامه‌ روايت‌ ابن‌ قتيبه‌ مي‌آيد كه‌ حضرت‌ ابوبكر و عمر(رضي الله عنه) براي ‌معذرت‌ خواهي‌ به‌ خانه‌ فاطمه‌ رفتند،
فقال‌ عمر لابي‌ بكر (رضي‌ الله عنهما) انطلق‌ بنا الي‌ فاطمة‌، فانا قد اغضبناها فانطلقا جميعاً، فأستأذنا علي‌ فاطمة‌، فلم‌ تأذن‌ لهم‌،فأتيا علياً فكلماه‌، فأدخلهما عليها، فلما قعدا عندها، فولت‌ وجهها الي‌ الحائط‌، فسلما عليها، فلم‌ ترد عليهما السلام‌، فتكلم‌ ابوبكر فقال‌:يا حبيبة‌ رسول‌ الله! والله ان‌ قرابة‌ رسول‌ الله أحب‌ الي‌ من‌ قرابتي‌ و انك‌ لاحب‌ الي‌ من‌ عائشه‌ ابنتي‌. (همان مرجع، ص: ۱۳-۱۴)
از روايت‌ فوق‌ مشخص‌ مي‌گردد پس‌ از آنكه‌ حضرت‌ فاطمه (‌رضي‌الله عنها) به‌ حضرت‌ ابوبكر و عمر(رضي الله عنه) اجازه‌ ورود نداد، آنان‌ نزد علي‌(رضي الله عنه) رفتند، بعد حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) آنان‌ را نزد فاطمه‌ برد، و حضرت‌ فاطمه‌ رضي‌ الله عنها سلام‌ آنان‌ را پاسخ‌ نداد وحضرت‌ ابوبكر(رضي الله عنه) فرمود: خويشاوندي‌ با خاندان‌ پيامبر(صلي الله عليه وسلم) را از خويشاوندي‌ با خويشاوندان‌ خويش‌ ترجيح‌ مي‌دهم‌؛ و تو اي‌ فاطمه‌ (رضي‌ الله عنها) نزد من‌ از دخترم‌ عايشه‌ رضي‌ الله عنها محبوب‌تري‌؛ اينجا اين‌ سؤال‌ مطرح‌ مي‌گردد كه‌ اگر آنان‌ تا چند لحظه ‌پيش‌ حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) را با زور و سر نيزه‌ وادار نمودند تا بيعت‌ كند، و حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌ الله عنها) را مورد ضرب‌ و شتم‌ قراردادند، چگونه‌ ممكن‌ است‌ حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) آنان‌ را به‌ خانه‌ خويش‌ ببرد و رضايت‌ حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌ الله عنها) را جلب‌ نمايد؟!
و در پايان‌ روايت‌ مي‌آيد كه‌ فلما تمت‌ البيعة‌ لابي‌ بكر اقام‌ ثلاثة‌ ايام‌ يقيل‌ الناس‌ و يستقيلهم‌، يقول‌: قد اقلتكم‌ في‌ بيعتي‌، هل‌ من‌كاره‌؟ هل‌ من‌ مبغض‌؟ فيقوم‌ علي‌ّ في‌ اول‌ الناس‌ فيقول‌: والله لانقيلك‌ و لا نستقيلك‌ أبداً قد قدمك‌ رسول‌ الله(صلي الله عليه وسلم) لتوحيد ديننا، من‌ ذا الذي‌ يؤخرك‌ لترجيح‌ دنيانا (همان مرجع، ص: ۱۶)
پس‌ از آنكه‌ بيعت‌ با ابوبكر پايان‌ پذيرفت‌ (حضرت‌ ابوبكر) تا سه‌ روز به‌ مردم‌ اختيار داد تا بيعتشان‌ را پس‌ بگيرند و از آنان‌ نيزتقاضا نمود و فرمود: من‌ بيعتم‌ را به‌ شما پس‌ دادم‌ آيا كسي‌ هست‌ كه‌ نپسندد؟ و آيا كسي‌ هست‌ كه‌ بغض‌ بورزد؟
آنگاه‌ حضرت‌ علي‌ نخستين‌ كسي‌ بود كه‌ از ميان‌ مردم‌ برخاست‌ و فرمود: بخدا قسم‌! ما هرگز بيعت‌ تو را پس‌ نمي‌دهيم‌ و حاضرنيستيم‌ از تو بيعت‌ را پس‌ بگيريم‌؛ بدون‌ ترديد رسول‌ اكرم‌(صلي الله عليه وسلم) تو را در امور ديني‌ ما مقدم‌ داشتند لذا چه‌ كسي‌ مي‌تواند برتري‌ تو رادر امور دنيوي‌ نپذيرد.
كوتاه‌ سخن‌، آنكه‌ در هيچ‌ جاي‌ روايت‌ كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌ تصريح‌ نشده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ عمر (رض‌) اقدام‌ به‌ سوزاندن‌ خانه‌حضرت‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌ الله عنها) كرده‌ باشد و يا آن‌ كه‌ آن‌ بانوي‌ بزرگوار را مورد ضرب‌ و شتم‌ قرار داده‌ باشد، بلكه‌ برخلاف‌ادعاي‌ برخي‌، حضرت‌ ابوبكر و عمر (رضي‌الله عنهما) از حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌ الله عنها) معذرت‌ خواهي‌ نمودند و حضرت‌ علي‌(رض‌) با طيب‌ خاطر بيعت‌ حضرت‌ ابوبكر را پذيرفته‌ است‌.
ترديد در انتساب‌ كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌
اشكال‌ ديگر در استناد به‌ روايت‌ ابن‌ قتيبه‌ در كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌ بر مي‌گردد، زيرا كتاب‌ الامامة‌ و السياسة تأليف‌ ابن‌ قتيبه‌ دينوري ‌نمي‌باشد و محققان‌ در انتساب‌ آن‌ به‌ ابن‌ قتيبه‌ دينوري‌ ترديد دارند گر چه‌ نويسندگان‌ مقاله‌ي‌ دردانه‌ي‌ كوثر و يورش‌ به‌ خانه‌ي‌ وحي‌ كوشيده‌اند تا با ارائه‌ يكي‌ دو دليل‌ كه‌ از نظر خودشان‌ نيز مردود است‌ به‌ اثبات‌ انتساب‌ كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌ به‌ ابن‌ قتيبه‌ بپردازند.
در حاليكه‌ نظريه‌ مزبور از جانب‌ محققان‌ مستشرق‌ و مسلمان‌ مورد نقد قرار گرفته‌ و كسي‌ آن‌ را معتبر نمي‌داند.
دليل‌ عمده‌ي‌ محققان‌، آن‌ است‌ كه‌ هيچ‌ يك‌ از نويسندگان‌ِ شرح‌ حال‌ عبدلله بن‌ مسلم‌ بن‌ قتيبه‌، در فهرست‌ تصانيف‌ وي‌ نام‌ كتاب‌الامامة‌ و السياسة‌ را ذكر نكرده‌اند كه‌ از آنجمله‌ مي‌توان‌ به‌ كتابهاي‌ ذيل‌ اشاره‌ كرد:
وفيات‌ الاعيان‌ (وفيان الاعايان، ج۳، ص: ۴۲-۴۳، شماره شرح حال: ۳۲۸، دار صادر بيروت) تأليف‌ شمس‌ الدين‌ احمد بن‌ خلكان‌ (متوفي‌ ۶۸۱ هـ.ق)
بغية‌ الوعاة‌ في‌ طبقات‌ اللغويين‌ و النحاة‌ (بغية الوعاة في طبقات الغويي و النحاة، ج۲، ص: ۶۳-۶۴، شماره شرح حال ۱۴۴۴، المکتبة العصرية، تحقيق: محمد ابو الفضل ابراهيم) تأليف‌ جلال‌الدين‌، عبدالرحمن‌ سيوطي‌ (متوفي‌ ۹۱۱ هـ.ق)
الوافي‌ بالوفيات‌ (صفدي، الوافي بالوفيات، ج ۱۷، ص: ۶۰۷-۶۰۹، شماره شرح حال: ۵۱۶، دار النشر فراوز شتاينر بفيسبادن، ۱۴۱۱هـ ۱۹۹۱م) تأليف‌ صلاح‌ الدين‌ بن‌ أيبك‌ صفدي‌ (متوفي‌ ۷۶۴ هـ.ق)
تاريخ‌ بغداد (بغدادي، خطيب، تاريخ بغداد، ج ۱۰، ص: ۱۷۰، شماره شرح حال: ۵۳۰۹، المکتبة السلفية) تأليف‌ ابوبكر، احمد بن‌ علي‌ بغدادي‌ متوفي‌(۴۶۳هـ.ق)
دكتر يوسف‌ علي‌ طويل‌، محقق‌ و پژوهشگر كتاب‌ عيون‌ الاخبار در مقدمه‌ كتاب‌ مذكور مي‌گويد: علما در انتساب‌ كتاب‌ الامامة‌ والسياسة‌ ترديد دارند، و دليلشان‌ آن‌ است‌ كه‌ هيچ‌ يك‌ از مؤرخان‌ و نويسندگان‌ مشهور در فهرست‌ تصانيف‌ ابن‌ قتيبه‌ كتاب‌ الامامة‌ والسياسة‌ را ذكر نكرده‌اند (ابن قتيبه، عيون الاخبار، مقدمه ص: ۳۳، دار الکتب العلمية، ۱۴۰۶هـ ۱۹۸۵م)
دوزي‌ DOZY ـ معتقد است‌ كه‌ الامامة‌ و السياسة‌ نه‌ قديمي‌ است‌ و نه‌ صحيح‌، زيرا حاوي‌ اشتباهات‌ تاريخي‌ و روايات‌ خيالي‌ و غيرمعقول‌ است‌.
از اين‌ رو انتساب‌ چنين‌ تصنيف‌ ضعيفي‌ به‌ ابن‌ قتيبه‌ ممكن‌ نيست‌. خاورشناس‌ معروف‌ هاماكر مي‌گويد و دوزي‌ نيز با اوموافق‌ است‌ كه‌ اين‌ كتاب‌ و كتابهاي‌ تاريخي‌ امثال‌ آن‌ كه‌ جنبه‌ حماسي‌ دارند و در ايام‌ جنگهاي‌ صليبي‌ براي‌ انگيختن‌ حماسه‌ در روح‌ مسلمانان‌ تأليف‌ شده‌اند تا آنان‌ را متوجه‌ قهرمانيهاي‌ اجدادشان‌ سازند. (ر.ک عنان، محمد عبد الله، تاريخ دولت اسلامي در اندلس، ج ۱، ص: ۲۱، ترجمه: عبد الحميد آيتي، چاپ اول، زمستان ۱۳۶۶، چاپ موسسه کيهان)
مستشرق‌ معروف‌ بروكلمان‌ Brakeman مي‌گويد: كتاب‌الامامة‌ و السياسية‌ را به‌ ابن‌ قتيبه‌ نسبت‌ داده‌اند. در حالي‌ كه‌ دي‌ گوي‌ DEGEIE مي‌گويد: كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌ در مصر يا در مغرب‌ و در زمان‌ ابن‌ قتيبه‌ تصنيف‌ شده‌ است‌ و قسمتي‌ از آن‌ كتاب‌ از تاريخ‌ ابن‌حبيب‌ مأخوذ شده‌ است‌.(تاريخ الادب العربي، ج:۲، ص۲۲۰)
و در دائرة‌ المعارف‌ الاسلامية‌ نيز آمده‌ است‌: اين‌ كتاب‌ را به‌ ابن‌ قتيبه‌ نسبت‌ داده‌اند در حاليكه‌ دي‌ گوي‌ DE GEIE ترجيح‌ مي‌دهد كه‌ مصنف‌ آن‌ مردي‌ مصري‌ يا مغربي‌ و معاصر ابن‌ قتيبه‌ بوده‌ است‌.(الشنتاوي، احمد، زکي خورشيد، ابراهيم، دائرة المعارف الاسلامية (۱/۲۶۲) دار المعرفة بيروت)
و جالب‌ تر از همه‌ آنكه‌ نويسندگان‌ دائرة‌ المعارف‌ بزرگ‌ اسلامي‌ كه‌ به‌ كوشش‌ ۲۲۷ نفر از محققان‌ و اساتيد بنام‌ كشورمان‌ گردآوري‌شده‌ است‌ در فهرست‌ تصانيف‌ ابن‌ قتيبه‌ چنين‌ مرقوم‌ مي‌دارند:
كتابهايي‌ كه‌ انتسابشان‌ به‌ ابن‌ قتيبه‌ قطعاً يا به‌ احتمال‌ قوي‌ مردود است‌:
۱ـ الالفاظ‌ المغربة‌ بالالقاب‌ المعربة‌، كه‌ نسخه‌اي‌ از آن‌ در جامعه‌ القرويين‌ فاس‌ موجود است‌، (كوكنت‌، همان‌ ۱۶۲)؛
۲ـ الامامة‌ و السياسة‌ كه‌ بارها به‌ چاپ‌ رسيده‌، از جمله‌ در ۱۹۵۷ م‌ در قاهره‌ و نيز در ۱۹۸۵ م‌ به‌ كوشش‌ طه‌ محمد زيني‌. (دائرة المعارف بزرگ اسلامي، ج ۴، ص: ۴۵۹، چاپ اول تهران ۱۳۶۹ شمسي)
لذا نمي‌توان‌ نظرات‌ متعدد پژوهشگران‌ را بخاطر نقل‌ نام‌ كتاب‌ الامامة‌ و السياسة‌? درمعجم‌ المطبوعات‌ العربية‌ و المعربة‌ كه‌ يوسف‌ اليان‌سركيس‌ (محققان و نويسندگان مقاله ي دردانه ي کوثر و يورش به خانه وحي نام يوسف اليان سرکيس را اشتباها الياس سرکيس نقل کرده اند) در آن‌ فهرست‌ كتابهاي‌ چاپ‌ شده‌ي‌ عربي‌ و عجمي‌ را نام‌ برده‌ و درباره‌ي‌ كتاب‌ مزبور هيچ‌ گونه‌ اظهار نظري‌ نكرده‌ (ر.ک. سرکيس، يوسف اليان، معجم المطوعات العربية و المعربة، ج۱، ص: ۲۱۲-۲۱۱ مکتبة ثقافة الدينية) مردود دانست‌ كه‌ در آن‌ صورت‌ ما نيز گرفتار احساسات‌ و تعصب‌ شده‌ايم‌. و در حقيقت‌ انگيزه‌ي‌ واقعي‌ در تأليف‌ كتاب‌الامامة‌ و السياسة‌ آن‌ است‌ كه‌ محمد عزه‌ دروزه‌، دانشمند معاصر مصري‌ مي‌گويد:
تأثير عقايد شيعه‌ هاشمي‌ علوي‌ و عباسي‌ در بيشتر روايات‌ الامامة‌ و السياسة‌ آشكارا به‌ چشم‌ مي‌خورد. و به‌ احتمال‌ قوي‌ اين ‌روايات‌ نتيجه‌ تضاد و رقابتي‌ است‌ كه‌ پس‌ از خلفاي‌ راشدين‌ ميان‌ امويان‌ و هاشميان‌ پديد آمده‌ است‌ و گرنه‌ فاطمه‌ وعلي (‌رضي‌الله عنهما) با ايمان‌ تر، منزّه‌ تر و خردمند از آن‌ بوده‌اند كه‌ بر خلاف‌ مصالح‌ مسلمانان‌ به‌ پا خيزند و عمر بزرگ‌ تر وخوددارتر از آن‌ است‌ كه‌ به‌ سوزاندن‌ خانه‌ فاطمه (‌رضي‌الله عنها) دست‌ يازد. (دروزه، محمد عزة، تاريخ العرب في السلام، ص: ۲۱، بيروت المکتبة المصرية)
نقد روايت‌ تاريخ‌ محمد بن‌ جرير طبري‌
ما براي‌ آنكه‌ بهتر بتوانيم‌ به‌ بررسي‌ روايت‌ تاريخ‌ طبري بپردازيم‌ و صحت‌ و سقم‌ آن‌ را تبيين‌ نماييم‌ به‌ نقل‌ كامل‌ آن‌ با سندمي‌پردازيم‌:
طبري‌ در تاريخ‌ الامم‌ و الملوك‌ مي‌گويد:
حدثنا ابن‌ حميد، قال‌ حدثنا جرير عن‌ مغيرة‌ عن‌ زياد بن‌ كليب‌ قال‌: أتي‌ عمر بن‌ الخطاب‌ منزل‌ علي‌ و فيه‌ طلحة‌ و الزبير و رجال‌من‌ المهاجرين‌ فقال‌: و الله لاحرقن‌ عليكم‌ أو لتخرجن‌ الي‌ البيعة‌ فخرج‌ عليه‌ الزبير مصلتاً بالسيف‌ فعثر، فسقط‌ السيف‌ من‌ يده‌ فوثبواعليه‌ فأخذوه‌ (طبري، محمد بن جرير، تاريخ الامم و الملوک، ج۲، ص: ۴۴۳، مطبعة الاستقامة بالقاهرة ۱۳۵۸هـ ۱۹۳۵م)
ابن‌ حميد به‌ روايت‌ جرير و او به‌ روايت‌ مغيره‌ و مغيره‌ به‌ روايت‌ زياد بن‌ كليب‌ مي‌گويد: عمر بن‌ خطاب‌ به‌ خانه‌ علي‌ رفت‌ كه ‌طلحه‌ و زبير و كساني‌ از مهاجران‌ آنجا بودند و گفت‌: اگر براي‌ بيعت‌ نياييد خانه‌ را آتش‌ مي‌زنم‌ زبير با شمشير كشيده‌ به‌ طرف‌ او آمد كه‌ بلغزيد و شمشير از دستش‌ بيفتاد و بر جستند و او را بگرفتند.
امام‌ محمد بن‌ جرير طبري‌ با نقل‌ سند روايت‌ به‌ ما امكان‌ مي‌دهد تا روايت‌ او را مورد بررسي‌ قرار دهيم‌ و به‌ صحت‌ و سقم‌ آن‌بپردازيم‌؛ از اين‌ رو ما قبل‌ از هر گونه‌ سخن‌ به‌ نقد سند روايت‌ مزبور مي‌پردازيم‌.
تحقيق‌ سند:
سند روايت‌ تاريخ‌ طبري‌در ابتدا و انتها، دو اشكال‌ دارد، زيرا نخستين‌ راوي‌ آن‌ يعني‌: ابن‌ حميد متهم‌ به‌ دروغ‌ پردازي‌ است‌ وآخرين‌ راوي‌ نيز خود شاهد آن‌ ماجرا نبوده‌ است‌ و بالواسطه‌ روايت‌ مي‌كند، لذا روايت‌ هم‌ ساختگي‌ است‌ و هم‌ منقطع‌؛
راوي‌ اول‌: ابن‌ حميد، ابو عبدالله الرازي‌، متوفاي‌ سال‌ (۲۴۸هـ.ق) است‌.
ابن‌ خراش‌ درباره‌ي‌ او مي‌گويد: حدثنا حميد، و كان‌ والله يكذب‌ (ذهبي، شمس الدين، محمد بن احمد، ميزان الاعتدال ج ۳، ص: ۵۳۰، شماره شرح حال: ۷۴۵۳، دار الفکر بيروت) ابن‌ حميد براي‌ من‌ حديث‌ روايت‌ مي‌كرد، به‌ خدا قسم‌ وي‌ دروغ‌ مي‌گفت‌.
و امام‌ صالح‌ جرزه‌ مي‌گويد: ما رأيت‌ أحذق‌ بالكذب‌ من‌ ابن‌ حُميد و من‌ ابن‌ الشاذكوني‌ (همان مرجع، ج ۳، ص: ۵۳۰) من‌ در دروغگويي‌ ماهرتر از ابن‌حميد و ابن‌ شاذكوني‌ نديدم‌
و امام‌ شمس‌ الدين‌ ذهبي‌ مي‌گويد: و هو مع‌ امامته‌ منكر الحديث‌، صاحب‌ عجائب‌ (ذهبي، شمس الدين محمد بن احمد، سير اعلام النبلاء، ج ۱۱، ص: ۵۰۳، شماره شرح حال: ۱۳۷،او با اين‌ وصف‌ كه‌ امام‌ است‌ احاديث‌منكر و اخبار شگفت‌ انگيز روايت‌ مي‌كند.
زياد بن‌ كليب‌ ابو معشر كوفي‌، (۱۲۰هـ.ق)
آخرين‌ راوي‌ در روايت‌ سند تاريخ‌ طبري‌ است‌ كه‌ به‌ نقل‌ داستان‌ پرداخته‌ است‌. وي‌ گر چه‌ مورد توثيق‌ علماي‌ جرح‌ و تعديل ‌قرار گرفته‌ است‌، اما خود شخصاً شاهد ماجراي‌ سقيفه‌ و جريان‌ رفتن‌ حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) به‌ خانه‌ فاطمه‌ زهرا (رضي‌الله عنها) نبوده‌ است‌. وي‌ از تابعيني‌ همچون‌ ابراهيم‌ نخعي‌، سعيد بن‌ جبير، عامر شعبي‌ و فضيل‌ بن‌ عمرو فقيمي‌ روايت‌ كرده‌ است‌.(جمال الدين، يوسف مزي تهذيب الکمال من اسماء الرجال، ج ۹، ص: ۵۰۴، شماره شرح حال: ۲۰۶۵، موسسة الرسالة، ۱۴۰۷هـ ۱۹۸۷ م، الطبعة الاولي)
و در زمان‌ حكومت‌ يوسف‌ بن‌ عمرو در سال‌ ۱۲۰ هـ.ق وفات‌ نموده‌ است‌. (ر.ک، ابن سعد، الطبقات الکبري، ج ۶، ص: ۳۳۰، دار بيروت، ۱۴۰۵هـ ۱۹۸۵م، عسقلاني، احمد بن حجر، تهذيب التهذيب، ج۳، ص: ۳۳۴، شماره شرح حال: ۲۱۸۴، دار الکتب العلمية، ۱۴۱۵عـ ۱۹۹۴م)
لذا علماي‌ اصول‌ حديث‌ چنين‌ روايتي‌ را ساختگي‌ و منقطع‌ مي‌نامند.
از اين‌ رو روايت‌ تاريخ‌ طبري خاطر وجود راوي‌ كذّاب‌، يعني‌: محمد بن‌ حُميد رازي‌ و انقطاع‌ در سند، فاقد ارزش‌ تاريخي ‌است‌ و كسي‌ آن‌ را قابل‌ استناد نمي‌داند؛ نكته‌ي‌ قابل‌ توجه‌ آن‌ است‌ كه‌ طبري‌ به‌ نقل‌ روايتي‌ مي‌پردازد كه‌ كاملاً با اين‌ جريان‌ تعارض‌دارد. آنجا كه‌ مي‌گويد:
عن‌ حبيب‌ بن‌ ابي‌ ثابت‌ قال‌: كان‌ علي‌ٌ في‌ بيته‌ اذ أتي‌ فقيل‌ له‌: قد جلس‌ ابوبكر للبيعة‌ فخرج‌ في‌ قميص‌ٍ ما عليه‌ إزارٌ و لا رداءٌ عجلاً كراهية‌ ان‌ يبطي‌عنها حتي‌ بايعه‌ ثم‌ جلس‌ اليه‌ و بعث‌ الي‌ ثوبه‌ فأتاه‌ فتخلله‌ و لزم‌ مجلسه‌ (طبري، محمد ابن جرير،تاريخ الامم و الملوک، ج۲، ص: ۴۴۷، مطبعة الاستقامة بالقاهرة، ۱۳۵۸ هـ ۱۹۳۹م)
حبيب‌ بن‌ ابي‌ ثابت‌ گويد: علي‌ در خانه‌ بود كه‌ آمدند و گفتند: ابوبكر براي‌ بيعت‌ نشسته‌، و او با پيراهن‌ بدون‌ روپوش‌ و ردا، برون‌شد كه‌ شتاب‌ داشت‌ و خوش‌ نداشت‌ در كار بيعت‌ تأخير شود و با ابوبكر بيعت‌ كرد و پيش‌ او بنشست‌ و فرستاد تا جامه‌ي‌ وي‌ رابياوردند و پوشيد و در مجلس‌ بماند. (طبري، تاريخ طبري، ترجمه ابو القاسم پاينده، ج ۴، ص: ۱۳۳۴، انتشارات اساطير، چاپ چهارم، زمستان ۱۳۶۸ هـ .ش)
و اگر به‌ فرض‌ اينكه‌ روايت‌ طبري‌ نيز صحيح‌ باشد، در كجاي‌ روايت‌ آمده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) خانه‌ حضرت‌ فاطمه‌ را آتش‌زد و او را به‌ شهادت‌ رساند!؟
بررسي‌ روايت‌ ابن‌ عبدربه‌ در كتاب‌ العقد الفريد:
روايت‌ ابن‌ عبدربه‌ در كتاب‌ العقد الفريد از چند جهت‌ قابل‌ نقد است‌.
اوّلاً: روايت‌ مزبور بدون‌ ذكر سند و مأخذ بيان‌ شده‌ است‌ كه‌ چنين‌ روايت‌ از نظر محققان‌ هيچ‌ گونه‌ ارزش‌ تاريخي‌ ندارد و به‌ هيچ‌وجه‌ نمي‌توان‌ آن‌ را به‌ عنوان‌ دليل‌ ارائه‌ نمود.
ثانياً: كتاب‌ العقد الفريد كتاب‌ حديث‌ و تاريخ‌ نيست‌ بلكه‌ مجموعه‌اي‌ از داستانها، اقوال‌ و رويدادهاي‌ ادبي‌ است‌ و بعنوان‌مأخذ و مرجع‌ تاريخي‌ و حديث‌ محسوب‌ نمي‌گردد.
چنانكه‌ مؤلف‌ آن‌ در مقدمه‌ كتاب‌ خويش‌ مي‌گويد: من‌ در اين‌ كتاب‌ مرواريدهاي‌ ناب‌ ادبي‌ و سخنان‌ جامع‌ و برگزيده‌اي‌ را گردآورده‌ ام‌ و قسمتي‌ از آن‌ مشتمل‌ بر شنيده‌ها و سخنان‌ حكيمان‌ و ادبيان‌ است‌. (العقد الفريد، ج۱، ص: ۲۰، دار احيا التراث العربي، ۱۴۰۹ هـ ۱۹۸۹م)
مؤرخ‌ شهير احمد بن‌ خلكان‌ (۶۸۱هـ.ق) نيز درباره‌ي‌ كتاب‌ العقد الفريد مي‌گويد: كتابه‌ العقد و هو من‌ الكتب‌ الممتعة‌ حوي‌من‌ كل‌ شي‌ء (وفيات الاعيان، ج۱، ص: ۱۱۰، شماره شرح حال: ۴۶، دار صادر بيروت) كتاب‌ العقد (الفريد) از كتب‌ سودمندي‌ است‌ و حاوي‌ هر مطلبي‌ است‌.
ثالثاً: ابن‌ عبدربه‌ به‌ مذهب‌ تشيع‌ گرايش‌ داشته‌ است‌ و از اين‌ رو نمي‌توان‌ نقل‌ روايات‌ وي‌ را به‌ دور از تعصب‌ و بي‌ طرفانه‌ خواند،چنانكه‌ علامه‌ ابوالفداء اسماعيل‌ بن‌ كثير دمشقي‌ مي‌گويد: و كتابه‌ العقد يدل‌ علي‌ فضائل‌ جمة‌، و علوم‌ كثيرة‌ مهمة‌، و يدل‌ كثير من‌كلامه‌ علي‌ تشيع‌ فيه‌ (ابو الفداء، اسماعيل بن کثير، البداية و النهاية، ج۱۱، ص: ۲۱۹، دار احياء التراث العربي ۱۴۰۸ هـ ۱۹۸۸ م)
كتاب‌ العقد الفريد فضايل‌ زياد و علوم‌ مهمي‌ در بردارد و بسياري‌ از سخنان‌ مؤلف‌ گرايش‌ وي‌ را به‌ مذهب‌ تشيع‌ به‌ اثبات ‌مي‌رساند.
رابعاً: در روايت‌ العقد الفري آمده‌ است‌ كه‌ حضرت‌ فاطمه (رضي‌الله عنها) از حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) پرسيد: يا ابن‌ الخطاب‌ أجئت‌لتحرق‌ دارنا؟!اي‌ فرزند خطاب‌ آمده‌اي‌ تا خانه‌ ما را بسوزاني‌؟! و حضرت‌ عمر(رض‌) در پاسخ‌ فرمود: نعم‌. أو تدخلوا فيمادخلت‌ فيه‌ الامة‌.
آري‌ مگر اين‌ كه‌ در آنچه‌ كه‌ امت‌ وارد شدند، شما نيز وارد شويد
با نقل‌ ادامه‌ روايت‌ مشخص‌ مي‌گردد كه‌ آيا حضرت‌ عمر(رضي الله عنه) به‌ سوزاندن‌ خانه‌ حضرت‌ فاطمه‌ (رضي‌الله عنها) اقدام‌ نمود يا آنان‌ متقاعد شدند و با حضرت‌ ابوبكر(رضي الله عنه) بيعت‌ نمودند؟
فخرج‌ علي‌ حتي‌ دخل‌ علي‌ أبي‌ بكر فبايعه‌، فقال‌ له‌ ابوبكر: أكرهت‌ إمارتي‌؟ فقال‌: لا، و لكنني‌ آليت‌ أن‌ لا ارتدي‌ بعد موت‌رسول‌ الله(صلي الله عليه وسلم) حتي‌ أحفظ‌ القران‌، فعليه‌ حبست‌ نفسي‌ (العقد الفريد، ج ۴، ص: ۲۴۷، دار احياء التراث العربي، ۱۴۰۹ هـ ۱۹۸۹م)
پس‌ آنگاه‌ حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) بيرون‌ آمد و نزد ابوبكر(رضي الله عنه) رفت‌ و با وي‌ بيعت‌ نمود، ابوبكر(رضي الله عنه) گفت‌: آيا جانشيني‌ مرانمي‌پسندي‌؟ حضرت‌ علي‌ فرمود: چرا. اما من‌ قسم‌ خورده‌ بودم‌ تا قرآن‌ را گردآوري‌ نكنم‌، جامه‌ بر تن‌ نكنم‌، و به‌ همين‌ خاطردرخانه‌ ماندم‌.
در اين‌ قسمت‌ از روايت‌ كه‌ نويسندگان‌ مقاله‌ي‌ دردانه‌ي‌ كوثر و يورش‌ به‌ خانه‌ي‌ وحي‌ از ذكر آن‌ خودداري‌ نموده‌اند هيچ‌ نوع‌ اشاره‌اي‌ به‌سوزاندن‌ خانه‌ي‌ حضرت‌ فاطمه‌ رضي‌ الله عنها نشده‌ است‌ و بالعكس‌ تأييد خلافت‌ حضرت‌ ابوبكر(رضي الله عنه) توسط‌ حضرت‌ علي‌(رضي الله عنه) به‌اثبات‌ مي‌رسد. ادامه دارد...
  


حديث
اِنَمَا الاَعمَالُ بِالنيَات و اِنَمَا لِکُل امرءٍ مَا نَوَي فمن کانت هجرته الي الله و رسوله فهجرته الي الله و رسوله
همانا اعمال بسته به نيت است و شخص بسته به نيتش بهره مي برد. پس کسي که هجرتش براي خدا و رسول باشد پس هجرتش براي‏ آنهاست
نظرسنجي

مؤثرترین کانال اهل سنت در هدایت شیعیان کدام است؟





خبرنامه